Evlilikte kıskançlık, belirli sınırlar içerisinde doğal bir duygu olarak görülebilir. Ancak kıskançlığın eşin günlük hayatını denetlemeye, telefonunu kontrol etmeye, sosyal ilişkilerini sınırlandırmaya, sürekli hesap sormaya ve psikolojik baskı uygulamaya dönüşmesi halinde hukuki değerlendirme değişmektedir.

Eşin aşırı kıskançlığı boşanma sebebi midir? Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi kapsamında, aşırı kıskançlığın evlilik birliğini ortak hayatın sürdürülmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarstığının ispatlanması halinde boşanmaya karar verilebilir.

Bununla birlikte her kıskançlık davranışı tek başına boşanma sebebi oluşturmaz. Mahkeme; davranışın niteliğini, sürekliliğini, eşler üzerindeki etkisini, tarafların kusur durumunu ve dosyadaki delilleri birlikte değerlendirir.

Özellikle eşin telefonunun sürekli karıştırılması, iş yerinin aranması, arkadaşlarıyla görüşmesinin engellenmesi, sosyal medya hesaplarının denetlenmesi ve hareketlerinin takip edilmesi, boşanma davalarında önem taşıyabilecek davranışlardır.

1. Aşırı Kıskançlık Türk Medeni Kanunu’na Göre Boşanma Sebebi midir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166/1. maddesine göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Kanunda aşırı kıskançlık bağımsız ve özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmemiştir. Ancak kıskançlığın ortaya çıkardığı davranışlar evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin;

• Eşin her gün nerede olduğunun sorgulanması,
• Telefon görüşmelerinin sürekli denetlenmesi,
• Karşı cinsle konuşmasının yasaklanması,
• İş arkadaşlarıyla iletişiminin engellenmesi,
• Aile bireyleriyle görüşmesinin sınırlandırılması,
• Sadakatsizlikle ilgili dayanaksız ve sürekli suçlamalarda bulunulması,
• Eşin sosyal çevresinden uzaklaştırılması,
• Kıskançlık nedeniyle hakaret ve tehdit edilmesi,

gibi davranışlar, somut olayın koşullarına göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açabilir.

Burada önemli olan yalnızca eşin kıskanç olması değil, kıskançlığın evlilik ilişkisi içerisinde baskı, denetim, güvensizlik veya kişilik haklarına müdahale niteliği kazanmasıdır.

2. Eşin Telefonunu Sürekli Kontrol Etmesi Boşanma Sebebi mi?

Günümüzde boşanma davalarında karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, eşlerin birbirlerinin telefonlarını kontrol etmesidir.

Eşlerden birinin diğerinin telefonunu sürekli incelemek istemesi, mesajlarını sorgulaması, arama kayıtlarını denetlemesi veya telefonunu göstermediği için tartışma çıkarması evlilik ilişkisindeki güven sorununu derinleştirebilir.

Evlilik, eşlerden birinin diğerinin bütün özel hayatını denetleme hakkına sahip olduğu anlamına gelmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesinde düzenlenen sadakat yükümlülüğü, eşlerin kişilik haklarının ve özel hayatlarının tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurmaz.

Örneğin eşin;

• Telefonunu göstermediği için hakarete uğraması,
• Telefon şifresini paylaşmaya zorlanması,
• Her telefon görüşmesinden sonra sorgulanması,
• İş arkadaşlarıyla yaptığı görüşmeler nedeniyle suçlanması,
• Telefonunun rızası dışında düzenli olarak incelenmesi,

evlilik birliğinin temelinden sarsılması bakımından değerlendirilebilir.

Önemli hukuki ayrım: Eşin telefonunu göstermeyi reddetmesi tek başına sadakatsizlik kanıtı değildir. Diğer taraftan, telefon kontrolü nedeniyle yaşanan her tartışma da kendiliğinden boşanma kararı verilmesini gerektirmez.

3. Eşin Sürekli Konum İstemesi ve Takip Etmesi Boşanma Sebebi mi?

Eşin nerede olduğunu öğrenmek istemesi ile eşin bütün hareketlerini denetim altında tutması birbirinden farklıdır.

Örneğin eşlerin karşılıklı rızalarıyla konum paylaşmaları tek başına hukuka aykırı değildir.

Ancak konum paylaşımının zorunlu tutulması, paylaşım kapatıldığında tehdit edilmesi veya kişinin sürekli takip edilmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Özellikle;

• Eşin sürekli canlı konum paylaşmaya zorlanması,
• İşten çıkış saatlerinin dakika dakika denetlenmesi,
• Konum paylaşımı kapatıldığında ağır suçlamalarda bulunulması,
• Eşin haberi olmadan takip uygulaması kurulması,
• Gittiği yerlere izinsiz şekilde gelinerek hesap sorulması,
• Fiziksel takip ve gözetleme yapılması,

gibi davranışlar aşırı kıskançlığın ötesine geçebilir.

Bu davranışların bazıları somut olayın özelliklerine göre psikolojik şiddet, ısrarlı takip veya özel hayatın gizliliğinin ihlali kapsamında da incelenebilir.

Özellikle ısrarlı takip niteliğindeki eylemler bakımından Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesi ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Eşin Sosyal Medya Şifrelerini İstemesi Boşanma Sebebi mi?

Sosyal medya hesaplarının kontrol edilmesi de boşanma davalarında önem taşıyan konulardan biridir.

Eşin Instagram, Facebook veya diğer sosyal medya hesaplarının şifrelerini istemesi, karşı tarafın rızası olmaksızın hesaplarına erişmeye çalışması ya da kimlerle iletişim kurabileceğini belirlemek istemesi evlilik içerisinde ciddi sorunlara yol açabilir.

Burada hukuki değerlendirme yapılırken şifre isteme davranışının hangi koşullarda gerçekleştiği önemlidir.

Eşlerin karşılıklı rızayla hesap bilgilerini paylaşması ile eşlerden birinin diğerini tehdit ederek şifresini almaya çalışması aynı şekilde değerlendirilemez.

Özellikle sosyal medya üzerinden yapılan sürekli denetim, aşağılayıcı suçlamalar ve iletişim yasakları, diğer delillerle birlikte boşanma davasında ileri sürülebilir.

Evlilikte sadakat yükümlülüğü, eşin sosyal medya hesapları üzerinde sınırsız denetim yetkisi vermez.

5. Eşin Arkadaşlarıyla ve Ailesiyle Görüşmesini Engellemek Boşanma Sebebi mi?

Aşırı kıskançlığın en ağır sonuçlarından biri, eşin sosyal çevresinden uzaklaştırılmasıdır.

Bazı evliliklerde kıskançlık yalnızca karşı cinsle kurulan ilişkilerle sınırlı kalmamakta, kişinin arkadaşlarıyla ve ailesiyle görüşmesine dahi müdahale edilmektedir.

Örneğin;

• Eşin arkadaşlarıyla dışarı çıkmasının sürekli yasaklanması,
• Ailesini ziyaret etmesinin engellenmesi,
• İş arkadaşlarıyla görüşmesi nedeniyle tartışma çıkarılması,
• Sosyal etkinliklere katılmasının önlenmesi,
• Ailesiyle telefon görüşmelerinin denetlenmesi,
• Eşin yalnızlaştırılmasına yönelik sürekli baskı kurulması,

evlilik birliğini zedeleyen davranışlar olarak değerlendirilebilir.

Bu tür müdahaleler yalnızca kıskançlık olarak görülmemelidir. Davranışların yoğunluğu ve sonuçlarına göre kişinin sosyal ilişkilerinin sınırlandırılması psikolojik şiddet niteliği kazanabilir.

6. Eşin İş Yerini Sürekli Araması ve Hesap Sorması Boşanma Sebebi mi?

Kıskançlık nedeniyle eşin iş yerinin sürekli aranması, çalışma arkadaşlarına sorular sorulması veya iş ortamında küçük düşürülmesi boşanma davalarında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Örneğin eşin, diğer eşin çalışma arkadaşlarını sürekli arayarak nerede olduğunu sorması, kimlerle görüştüğünü araştırması ve bu davranışlarıyla çalışma hayatını olumsuz etkilemesi önem taşıyabilir.

Yargıtay kararlarında da kıskançlığın iş hayatına yansıyan sonuçları somut olayın özellikleri çerçevesinde incelenmektedir.

Burada davranışların sürekliliği, iş yerinde yarattığı sonuçlar ve ispat durumu belirleyicidir.

7. Yargıtay Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Boşanma Davalarında Ne Diyor?

Aşırı kıskançlıkla ilgili Yargıtay kararları incelendiğinde, kıskançlık iddiasının tek başına yeterli görülmediği; somut olayların ve delillerin önem taşıdığı anlaşılmaktadır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/6233 E., 2021/1985 K., 04.03.2021

Kararda, davalı kadına aşırı kıskançlık ve başka kusurlu davranışlar yüklenmiş olmakla birlikte, tanık anlatımlarının bir bölümünün soyut, genel, zamanı belirsiz ve duyuma dayalı olduğu değerlendirilmiştir.

Yargıtay, bu anlatımların evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ispatlamaya yeterli olmadığı gerekçesiyle boşanma kararını bozmuştur.

Kararın önemi: Aşırı kıskançlık iddiası, somut olaylarla ve güvenilir delillerle desteklenmelidir. Soyut tanık anlatımları her durumda yeterli değildir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/4421 E., 2019/12755 K.

Bu karara konu uyuşmazlıkta, eşin sürekli sorgulayıcı telefon görüşmeleri yapması ve diğer eşin çalışma arkadaşlarını arayarak nerede ve kiminle olduğunu araştırması kusur değerlendirmesinde ele alınmıştır.

Dosyada ayrıca karşı tarafın sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışları ve usule ilişkin uyuşmazlıklar da bulunmaktadır.

Kararın önemi: Kıskançlığın iş yaşamına ve sosyal ilişkilere müdahaleye dönüşmesi kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Ancak karşılıklı kusurlar ve tarafların usulüne uygun ileri sürdükleri vakıalar birlikte incelenmelidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2022/9933 E., 2023/659 K.

Bu uyuşmazlıkta tarafların birbirlerine yönelttikleri kıskançlık, takip, hakaret, güven sarsıcı davranış ve psikolojik şiddet iddiaları değerlendirilmiştir.

Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin eşit kusur değerlendirmesini yeterli görmemiş; erkeğin ayrıca hakaret etmesi ve birlikte yaşamaktan kaçınması nedeniyle daha ağır kusurlu olduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kararın önemi: Kıskançlık nedeniyle boşanma davalarında tek bir davranışa bakılarak sonuca gidilmez. Tarafların bütün kusurlu davranışları ve bunların ağırlığı değerlendirilir.

8. Aşırı Kıskançlık Boşanma Davasında Nasıl İspatlanır?

Boşanma davasında yalnızca eşin kıskanç olduğunun ileri sürülmesi yeterli değildir.

Davacı taraf, dayandığı somut olayları usulüne uygun şekilde ileri sürmeli ve hukuka uygun delillerle ispatlamalıdır.

Aşırı kıskançlığın ispatında şu deliller önem taşıyabilir:

Tanık beyanları: Eşin sürekli hesap sorduğunu, arkadaşlarla görüşmeyi engellediğini veya iş yerini aradığını bizzat gören ya da duyan tanıkların anlatımları.

WhatsApp ve SMS mesajları: Tehdit, hakaret, baskı veya sürekli denetim içeren ve hukuka uygun şekilde elde edilen yazışmalar.

Sosyal medya yazışmaları: Kıskançlık nedeniyle yapılan suçlamaları veya baskıyı gösteren hukuka uygun kayıtlar.

Kolluk tutanakları: Kıskançlık nedeniyle yaşanan tehdit, şiddet veya takip olaylarına ilişkin başvurular.

6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir dosyaları: Koruyucu veya önleyici tedbir talepleri ve bunlara ilişkin belgeler.

Sağlık belgeleri: Psikolojik veya fiziksel şiddet iddiaları bakımından ilgili ve hukuka uygun biçimde sunulabilen tıbbi kayıtlar.

Ancak delilin içeriği kadar elde edilme yöntemi de önemlidir.

Eşin telefonuna izinsiz girilmesi, şifrelerinin kırılması, gizlice takip yazılımı yüklenmesi veya özel haberleşmesinin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi ciddi hukuki sorunlar doğurabilir.

Hukuka aykırı elde edilen delillerin mahkemede kullanılması mümkün olmayabileceği gibi, delili elde eden kişinin ceza sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Bu nedenle boşanma davasında delil toplama süreci hukuka uygun yürütülmelidir.

9. Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Manevi Tazminat Alınabilir mi?

Türk Medeni Kanunu’nun 174/2. maddesine göre boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir.

Ancak aşırı kıskançlık nedeniyle açılan her boşanma davasında manevi tazminata hükmedilmez.

Manevi tazminat bakımından, boşanmaya sebep olan olayların kişilik hakkına saldırı niteliği taşıması ve kanuni şartların gerçekleşmesi gerekir.

Örneğin kıskançlık nedeniyle;

• Sürekli aşağılanma,
• Hakarete uğrama,
• Tehdit edilme,
• Sosyal çevreden zorla uzaklaştırılma,
• Özel hayatın ağır biçimde ihlal edilmesi,
• Sistematik psikolojik şiddete maruz kalma,

gibi davranışlar kişilik hakkına saldırı bakımından değerlendirilebilir.

Maddi tazminat ise TMK 174/1 kapsamında ayrı koşullara tabidir. Kusursuz veya daha az kusurlu tarafın boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen menfaatlerinin zedelenmesi gerekir.

Tazminatın miktarı somut olayın özellikleri, kusur durumu ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde belirlenir.

10. Aşırı Kıskançlık Psikolojik Şiddet Sayılır mı?

Her kıskançlık davranışı psikolojik şiddet değildir.

Bununla birlikte kıskançlık bahanesiyle eşin sürekli aşağılanması, korkutulması, tehdit edilmesi, sosyal çevresinden uzaklaştırılması veya hareketlerinin denetlenmesi psikolojik şiddet kapsamında değerlendirilebilir.

Özellikle sistematik kontrol ve baskı davranışları yalnızca boşanma hukukunu ilgilendirmez.

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında, somut olayın şartlarına göre koruyucu ve önleyici tedbirler talep edilebilir.

Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan durumlarda boşanma davası açılması beklenmeden de ilgili mercilere başvurulabilir.

Koruma tedbirleri ile boşanma davası birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.

11. Kıskanç Eşten Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Aşırı kıskançlık nedeniyle boşanma davası, genel olarak TMK 166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki sebebine dayanılarak açılır.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise ilgili asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Yetkili mahkeme, TMK 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Dava dilekçesinde kıskançlık davranışlarının yalnızca genel ifadelerle anlatılması yerine, mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.

Örneğin;

“Eşim aşırı kıskançtır.”

şeklindeki genel bir açıklama yerine;

“Davalı eş, çalışma arkadaşlarımla yaptığım görüşmeler nedeniyle sürekli tartışma çıkarmış, iş yerimi defalarca arayarak nerede ve kiminle olduğumu sorgulamış, arkadaşlarımla görüşmemi engellemeye çalışmış ve telefonumu göstermediğim gerekçesiyle tarafıma hakaret etmiştir.”

şeklinde somut vakıaların açıklanması, ispat faaliyetinin yürütülmesi bakımından daha işlevseldir.

Elbette dava dilekçesinde yalnızca gerçekten yaşanan ve ispatlanabilecek olaylara yer verilmelidir.

12. Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Boşanma Davasında Velayet Kime Verilir?

Aşırı kıskançlık nedeniyle boşanma davası açılması, velayetin otomatik olarak diğer eşe verilmesi anlamına gelmez.

Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Mahkeme; çocuğun yaşı, bakım ve eğitim ihtiyaçları, ebeveynlerin koşulları, çocuğun güvenliği ve gelişimi gibi unsurları değerlendirir.

Kıskançlık nedeniyle gerçekleşen baskı veya şiddet davranışlarının çocuğu da etkilemesi halinde bu durum velayet değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Ancak boşanmada kusurlu bulunan eşin mutlaka velayet hakkını kaybedeceği şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

13. Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Aşırı kıskançlık nedeniyle açılan çekişmeli boşanma davalarının süresi mahkemenin iş yüküne, tarafların ileri sürdükleri iddialara, tanıkların dinlenmesine ve toplanacak delillere göre değişir.

Özellikle tarafların karşılıklı kusur iddialarında bulunması, dijital delillerin incelenmesi, velayet ve tazminat taleplerinin bulunması yargılamayı etkileyebilir.

Bu nedenle her dava için geçerli kesin bir süre verilmesi doğru değildir.

14. Aşırı Kıskançlık Nedeniyle Boşanma Davalarında Sık Sorulan Sorular

Eşimin sürekli nerede olduğumu sorması boşanma sebebi mi?

Yalnızca nerede olduğunu sormak tek başına boşanma sebebi değildir. Ancak sürekli sorgulama, denetim, tehdit ve baskıya dönüşen davranışlar evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilebilir.

Eşim telefonumu göstermediğim için kavga çıkarıyor. Boşanabilir miyim?

Telefon kontrolü nedeniyle yaşanan sürekli tartışmalar, hakaretler ve baskılar somut olayın özelliklerine göre boşanma sebebi oluşturabilir. Bu davranışların evlilik birliğine etkisi ve ispat durumu önemlidir.

Eşim karşı cinsle konuşmamı yasaklıyor. Bu boşanma sebebi mi?

Eşin sosyal ve mesleki ilişkilerinin sürekli ve baskıcı biçimde sınırlandırılması, evlilik birliğinin temelinden sarsılması bakımından önem taşıyabilir.

Eşim sürekli beni aldattığımı söyleyerek suçluyor. Ne yapabilirim?

Dayanaksız ve sürekli sadakatsizlik suçlamaları, özellikle hakaret, tehdit veya küçük düşürmeyle birlikte gerçekleştiğinde boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Kıskançlık nedeniyle boşanmada tazminat alınır mı?

TMK 174 kapsamında maddi ve manevi tazminat istenebilir. Ancak tazminat için kanunda öngörülen koşulların somut olayda gerçekleşmesi gerekir.

Eşim gizlice konumumu takip ediyor. Suç mu?

İzinsiz takip davranışının yöntemi, sürekliliği ve sonuçlarına göre özel hayatın gizliliğini ihlal veya ısrarlı takip gibi suçlar gündeme gelebilir. Her konum takibi otomatik olarak suç oluşturmaz.

Kıskançlık nedeniyle boşanma davasında tanık yeterli mi?

Somut olayları doğrudan bilen ve güvenilir anlatımlarda bulunan tanıklar önemli delil olabilir. Ancak soyut, genel ve duyuma dayalı beyanlar her durumda yeterli kabul edilmez.

Eşim kıskanç ama beni hiç dövmedi. Boşanabilir miyim?

Boşanma için fiziksel şiddet şart değildir. Psikolojik baskı, hakaret, tehdit, sosyal izolasyon ve diğer kusurlu davranışlar da TMK 166 kapsamında değerlendirilebilir.

Sonuç: Aşırı Kıskançlık Boşanma Davasında Önemli Bir Kusur Sebebi Olabilir

Evlilik birliğinde karşılıklı güven ve sadakat kadar eşlerin kişilik haklarına ve bireysel özgürlüklerine saygı gösterilmesi de önemlidir.

Kıskançlığın sürekli denetime, telefon kontrolüne, sosyal medya baskısına, konum takibine, arkadaşlarla görüşmenin engellenmesine ve psikolojik şiddete dönüşmesi halinde boşanma hukuku bakımından ciddi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Ancak aşırı kıskançlık iddiası, tek başına ve her durumda boşanma kararı verilmesini sağlamaz. Mahkeme, ileri sürülen olayların ispatlanıp ispatlanmadığını ve evlilik birliğini hangi ölçüde etkilediğini değerlendirir.

Aşırı kıskançlık nedeniyle boşanma davası açmayı düşünen veya hakkında bu nedenle dava açılan kişilerin, kusur değerlendirmesi, deliller, tazminat, nafaka ve velayet talepleri bakımından somut olayın özelliklerine uygun hukuki değerlendirme yaptırmaları önemlidir.

Avukat Orçun Akbulut

Aydın merkezli olarak Efeler, Nazilli, Söke, Kuşadası, Didim ve çevre illerde aile hukuku ve çekişmeli boşanma davalarına ilişkin hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sunulmaktadır.