Türkiye’de bulunan bir yabancı hakkında sınır dışı etme (deport) kararı verilmesi, kişinin Türkiye’den çıkarılması ve şartları oluştuğunda yeniden Türkiye’ye girişinin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek ciddi bir idari işlemdir.

Ancak hakkında deport kararı verilmiş olması, yabancının hiçbir hukuki yolunun kalmadığı anlamına gelmez.

Sınır dışı etme kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, kararın tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içerisinde idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Burada en önemli konu zamandır.

Çünkü deport dosyalarında yapılacak hukuki değerlendirmenin yalnızca kararın gerekçesine değil; tebliğ tarihine, yabancının Türkiye’deki aile ve özel hayatına, ikamet durumuna, hakkında uygulanan tahdit kodlarına, ceza soruşturması veya mahkûmiyet bulunup bulunmadığına ve gönderileceği ülkede karşılaşabileceği risklerebirlikte bakılarak yapılması gerekir.

Bu nedenle “deport kararını nasıl kaldırabilirim?” sorusunun cevabı her yabancı bakımından aynı değildir.

Deport Kararı Nedir?

Deport olarak bilinen işlem, hukuki anlamda sınır dışı etme kararıdır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde yabancıların Türkiye’den sınır dışı edilmesine karar verilebilir.

Sınır dışı etme kararı; yabancının vize veya ikamet ihlali, kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından değerlendirilmesi, çalışma izni kurallarına aykırılık, sahte belge kullanılması veya kanunda düzenlenen diğer sebepler nedeniyle gündeme gelebilir.

Ancak idarenin sınır dışı etme konusunda yetkili olması, verilen her deport kararının kendiliğinden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

İdari işlemin;

• yetki,
• şekil,
• sebep,
• konu ve
• maksat

unsurları yönünden hukuka uygun olması gerekir.

Dolayısıyla somut olayın özellikleri dikkate alınmadan verilen veya yeterli ve somut gerekçeye dayanmayan bir sınır dışı etme kararı idari yargıda iptal davasına konu edilebilir.

Kimler Hakkında Sınır Dışı Etme Kararı Verilebilir?

6458 sayılı Kanun kapsamında farklı durumlarda yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınması mümkündür.

Uygulamada en sık karşılaşılan nedenlerden bazıları şunlardır:

• Vize veya vize muafiyeti süresinin ihlal edilmesi,
• İkamet izninin sona ermesine rağmen Türkiye’de kalmaya devam edilmesi,
• İkamet izni başvurusunun reddedilmesinden sonra ülkeden çıkılmaması,
• Çalışma izni olmaksızın çalışılması,
• Türkiye’ye giriş veya Türkiye’den çıkış kurallarının ihlal edilmesi,
• Sahte veya gerçeğe aykırı belge kullanılması,
• Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturulduğunun değerlendirilmesi,
• Bazı ceza soruşturmaları veya mahkûmiyetler,
• Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen ülkeye giriş yapılması.

Ancak sınır dışı etme sebebinin varlığı iddia edildiğinde dahi yabancının kişisel durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin uzun yıllardır Türkiye’de yaşayan, burada eşi ve çocukları bulunan bir yabancı ile Türkiye’de hiçbir aile veya sosyal bağı bulunmayan bir yabancının durumu aynı değildir.

Deport Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Sınır dışı etme kararına karşı temel hukuki yol, yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılmasıdır.

Burada günlük kullanımda “deport kararına itiraz” ifadesi kullanılsa da teknik olarak açılan dava bir idari işlemin iptali davasıdır.

Davanın hazırlanmasında yalnızca “Türkiye’de kalmak istiyorum” şeklinde genel bir talep yeterli değildir.

Sınır dışı etme kararının hangi gerekçeyle verildiği tespit edilmeli ve idarenin dayandığı gerekçe somut olay bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Örneğin kamu düzeni gerekçesiyle deport kararı verilmişse;

Yabancının hangi somut eyleminin kamu düzenini tehdit ettiği ortaya konulmuş mudur?

Bu değerlendirme yalnızca genel veya soyut bir istihbarat kaydına mı dayanmaktadır?

Yabancı hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmakta mıdır?

Kişinin Türkiye’deki aile hayatı değerlendirilmiş midir?

Sınır dışı işlemi ölçülü müdür?

Bu soruların cevabı davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Deport Kararına Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gündür?

Sınır dışı etme kararlarında en kritik konulardan biri dava açma süresidir.

6458 sayılı Kanun’un sınır dışı kararına karşı yargı yolunu düzenleyen hükümleri uyarınca, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde idare mahkemesine başvurulması gerekir.

Bu nedenle deport kararının tebliğ edildiği belgenin ve tebliğ tarihinin mutlaka muhafaza edilmesi gerekir.

Sürenin geçirilmesi ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Bu sebeple sınır dışı kararı tebliğ edilen yabancının veya yakınlarının hukuki değerlendirme için mümkün olduğunca hızlı hareket etmesi önemlidir.

Deport Davası Açılması Sınır Dışı İşlemini Durdurur mu?

Deport dosyalarında en sık sorulan sorulardan biri şudur:

“Dava açarsam beni hemen sınır dışı edebilirler mi?”

6458 sayılı Kanun’da sınır dışı etme kararına karşı başvurunun sınır dışı işleminin uygulanmasına etkisine ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

Kanundaki istisnai durumlar ayrıca değerlendirilmek kaydıyla, dava açma süresi içerisinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmemesi esastır.

Ancak her dosyanın hukuki statüsü aynı değildir.

Özellikle kamu düzeni, kamu güvenliği, terör veya uluslararası koruma hükümleriyle bağlantılı dosyalarda uygulanacak hükümler ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle yalnızca “dava açıldı” bilgisinden hareketle sınır dışı işleminin kesinlikle uygulanamayacağını varsaymak doğru değildir.

Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar Kimlerdir?

6458 sayılı Kanun bazı yabancılar bakımından sınır dışı etme konusunda önemli güvenceler öngörmektedir.

Özellikle yabancının gönderileceği ülkede;

• ölüm cezasına,
• işkenceye,
• insanlık dışı veya onur kırıcı ceza veya muameleye

maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunması önem taşır.

Bunun yanında ciddi sağlık sorunları, yaş, hamilelik durumu veya seyahat bakımından ciddi riskler de belirli şartlarda sınır dışı işleminin uygulanmasını etkileyebilir.

İnsan ticareti mağdurları ile psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları bakımından da özel hükümler bulunmaktadır.

Dolayısıyla deport dosyası incelenirken yalnızca yabancının Türkiye’de hangi kuralı ihlal ettiği değil, Türkiye’den çıkarılması hâlinde neyle karşılaşacağı da değerlendirilmelidir.

Türkiye’de Eşi veya Çocuğu Bulunan Yabancı Deport Edilebilir mi?

Türkiye’de aile hayatı bulunan yabancılar açısından deport işlemlerinde ayrıca aile hayatına saygı hakkı gündeme gelir.

Yabancının;

• Türk vatandaşıyla evli olması,
• Türkiye’de yaşayan çocuğunun bulunması,
• çocuğun Türk vatandaşı olması,
• uzun yıllardır Türkiye’de yaşaması,
• Türkiye’de düzenli bir aile ve sosyal hayat kurmuş olması

sınır dışı kararının hukuki değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Ancak Türk vatandaşıyla evlilik tek başına yabancı hakkında hiçbir şekilde deport kararı verilemeyeceği anlamına gelmez.

Burada idarenin müdahalesinin amacı ile yabancının aile hayatı arasında adil bir denge ve ölçülülük değerlendirmesiyapılması gerekir.

Özellikle çocuk bulunan dosyalarda çocuğun üstün yararı ayrıca önem kazanır.

Ceza Davası Olan Yabancı Deport Edilir mi?

Bir yabancı hakkında ceza soruşturması veya ceza davası bulunması deport işlemlerinde önemli bir unsur olabilir.

Ancak yalnızca bir soruşturmanın varlığı ile kesinleşmiş mahkûmiyet aynı hukuki ağırlığa sahip değildir.

Örneğin yabancı hakkında bir suç isnadı bulunuyor fakat soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilmişse veya yargılama beraatla sonuçlanmışsa, bu kararların deport dosyasında değerlendirilmesi gerekir.

Aynı şekilde yabancının yalnızca bir kolluk kaydı veya soruşturma nedeniyle kamu düzeni açısından tehdit kabul edilmesi durumunda, idarenin değerlendirmesinin somut ve güncel verilere dayanıp dayanmadığı incelenmelidir.

Bu nedenle ceza dosyası bulunan yabancılar bakımından ceza dosyası ile idari dava dosyasının birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Tahdit Kodu ile Deport Kararı Aynı Şey midir?

Hayır.

Tahdit kodu ile sınır dışı etme kararı aynı idari işlem değildir.

Yabancı hakkında sınır dışı kararı bulunurken aynı zamanda çeşitli tahdit kodları da uygulanmış olabilir.

Örneğin uygulamada;

• G-87,
• Ç-114,
• Ç-116,
• Ç-117

gibi farklı kodlarla karşılaşılabilmektedir.

Bu kodların hukuki sebebi ve yabancının Türkiye’ye girişine veya Türkiye’de kalmasına etkileri birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle deport kararının iptal edilmesi ile tahdit kodunun kendiliğinden ortadan kalkacağı varsayılmamalıdır.

Dosyada hem sınır dışı kararı hem tahdit kodu bulunuyorsa, her iki işlemin hukuki sonuçları ayrı ayrı incelenmelidir.

G-87 Tahdit Kodu Nasıl Kaldırılır?

G-87 kodu özellikle kamu güvenliği değerlendirmeleriyle bağlantılı yabancılar açısından uygulamada önemli uyuşmazlıklara neden olmaktadır.

Bu tür dosyalarda yalnızca kodun bulunduğunu öğrenmek yeterli değildir.

Kodun;

• hangi bilgiye dayanılarak konulduğu,
• yabancı hakkında somut bir soruşturma bulunup bulunmadığı,
• istihbari bilgi mevcut olup olmadığı,
• yabancının bireysel durumunun değerlendirilip değerlendirilmediği,
• işlemin güncel ve somut bir tehlikeye dayanıp dayanmadığı

incelenmelidir.

G-87 ve diğer tahdit kodlarını ayrıca ayrıntılı olarak ele alacağımız yazılarımızda her kod bakımından uygulanabilecek hukuki yolları inceleyeceğiz.

Deport Kararı Kaldırılırsa Türkiye’ye Tekrar Girilebilir mi?

Bu sorunun cevabı yabancı hakkında başka bir idari kısıtlama bulunup bulunmadığına göre değişir.

Sınır dışı etme kararının kaldırılması veya iptal edilmesi, yabancı hakkındaki bütün giriş kısıtlamalarının otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir.

Yabancı hakkında ayrıca;

• Türkiye’ye giriş yasağı,
• tahdit kodu,
• vize engeli veya
• başka bir idari kayıt

bulunabilir.

Bu nedenle dosyanın yalnızca deport kararı açısından değil, yabancının Türkiye’ye yeniden girişini engelleyen bütün kayıtlar bakımından incelenmesi gerekir.

Deport Kararı İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Bir deport dosyasının değerlendirilmesinde mümkünse şu belgelerin birlikte incelenmesi yararlı olacaktır:

• Sınır dışı etme kararının tamamı,
• Tebliğ belgesi,
• Pasaport,
• İkamet izin belgeleri,
• Vize kayıtları,
• Çalışma izni belgeleri,
• Tahdit koduna ilişkin belgeler,
• Ceza soruşturması veya dava evrakları,
• Takipsizlik veya beraat kararları,
• Evlilik belgesi,
• Çocukların nüfus kayıtları,
• Türkiye’deki ikamet ve çalışma durumunu gösteren belgeler,
• Sağlık raporları,
• Gönderilecek ülkedeki riski gösteren bilgi ve belgeler.

Her dosyada bütün bu belgelerin bulunması gerekmez.

Önemli olan, sınır dışı kararının gerekçesine karşı hangi belgelerin hukuken anlamlı olduğunun belirlenmesidir.

Deport Kararı Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Sınır dışı etme kararı bir idari işlem olduğundan, iptal davası görevli ve yetkili idare mahkemesinde açılır.

Yetkili mahkemenin belirlenmesinde işlemi tesis eden idari makam ve somut olayın özellikleri dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken görev ve yetki meselesinin de dosya özelinde kontrol edilmesi gerekir.

Deport Kararı Davası Ne Kadar Sürer?

Sınır dışı kararlarına karşı açılan davalarda kanun, genel idari davalardan farklı olarak hızlı bir yargılama mekanizması öngörmektedir.

Bununla birlikte uygulamadaki süre;

• mahkemenin iş yüküne,
• dosyanın kapsamına,
• idareden istenecek belgelere,
• yabancı hakkında güvenlik veya ceza kayıtlarının bulunmasına

göre değişebilir.

Bu nedenle belirli bir dosyanın kesin olarak kaç günde sonuçlanacağını önceden garanti etmek mümkün değildir.

Deport Kararının İptali Davasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Deport davalarında standart dilekçeler yerine somut olaya dayalı bir hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Özellikle şu konular araştırılmalıdır:

1. Deport kararının gerçek gerekçesi nedir?

2. Karar yabancıya ne zaman tebliğ edilmiştir?

3. Yabancı hakkında tahdit kodu var mıdır?

4. Ceza soruşturması veya mahkûmiyet bulunmakta mıdır?

5. Türkiye’de eşi, çocuğu veya ailesi var mıdır?

6. Türkiye’de ne kadar süredir yaşamaktadır?

7. Gönderileceği ülkede yaşamı veya fiziksel bütünlüğü bakımından risk bulunmakta mıdır?

8. İdarenin kararı somut gerekçelere dayanmakta mıdır?

9. Sınır dışı işlemi ölçülü müdür?

10. Başka bir hukuki başvuru veya tahdit koduna karşı ayrıca dava açılması gerekiyor mudur?

Bu sorulara verilecek cevaplar davanın hukuki stratejisinin oluşturulmasında belirleyici olabilir.

Deport Kararı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Deport kararına itiraz süresi kaç gündür?

Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde idare mahkemesine başvurulması gerekir.

Deport kararına karşı nereye dava açılır?

Sınır dışı etme kararının iptali için görevli ve yetkili idare mahkemesinde dava açılır.

Deport kararına dava açınca sınır dışı işlemi durur mu?

6458 sayılı Kanun bu konuda özel bir koruma mekanizması öngörmektedir. Ancak kanunda düzenlenen istisnai durumlar nedeniyle her dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Türk vatandaşıyla evliyim. Deport edilebilir miyim?

Türk vatandaşıyla evlilik sınır dışı işleminde önemli bir değerlendirme unsurudur ancak tek başına mutlak bir deport engeli değildir. Aile hayatı, çocuğun durumu, kamu düzeni gerekçesi ve ölçülülük birlikte değerlendirilir.

Deport ile tahdit kodu aynı şey midir?

Hayır. Sınır dışı etme kararı ile tahdit kodu farklı idari işlemlerdir. Bir yabancı hakkında her ikisinin aynı anda bulunması mümkündür.

Deport kaldırılırsa giriş yasağı da kalkar mı?

Her zaman değil. Yabancı hakkında ayrıca giriş yasağı veya tahdit kodu bulunabilir. Bu kayıtların ayrıca incelenmesi gerekir.

Deport kararını kaldırmak için avukat zorunlu mudur?

İdari dava açılması için avukatla temsil her durumda zorunlu değildir. Ancak dava süresinin kısa olması ve deport, tahdit kodu, giriş yasağı ve idari gözetim işlemlerinin birbiriyle bağlantılı olabilmesi nedeniyle dosyanın hukuki açıdan bütün olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Sınır Dışı Kararı ve Deport Dosyanız İçin Hukuki Değerlendirme

Hakkınızda veya yakınınız hakkında sınır dışı etme kararı verilmişse öncelikle kararın tebliğ tarihinin ve gerekçesinin belirlenmesi gerekir.

Özellikle 7 günlük dava süresi nedeniyle deport dosyalarında zaman kaybetmemek önemlidir.

Dosyanın değerlendirilmesi için sınır dışı etme kararı, tebliğ belgesi, pasaport, ikamet belgeleri ve varsa tahdit kodu veya ceza dosyasına ilişkin belgeler birlikte incelenebilir.

Av. Orçun AKBULUT

Yabancılar Hukuku • Deport ve Sınır Dışı İşlemleri • İdari Davalar

Aydın / Efeler

Önemli Bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her yabancının hukuki durumu ve hakkında tesis edilen idari işlemler farklı olduğundan, burada yer alan açıklamalar somut bir uyuşmazlık bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi niteliğinde değildir.