Ceza infaz hukukunda hükümlünün cezaevinde ne kadar süre kalacağını önemli ölçüde etkileyen konulardan biri ikinci kez mükerrirlik uygulamasıdır. Uygulamada “ikinci defa tekerrür”, “2. kez mükerrir” veya “ikinci kez mükerrirlik” olarak da ifade edilen bu durum, özellikle müddetname ve infaz hesaplamalarında büyük önem taşır.

Ancak adli sicil kaydında birden fazla mahkûmiyet bulunması, kişinin kendiliğinden ikinci kez mükerrir olduğu anlamına gelmez. İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesinde öngörülen şartların oluşması gerekir.

Uygulamada suç tarihleri, kararların kesinleşme tarihleri ve tekerrüre esas alınan önceki mahkûmiyetler doğru sıralanmadan yapılan değerlendirmeler nedeniyle hatalı şekilde ikinci kez mükerrir kabul edilen hükümlülerle karşılaşılabilmektedir.

Bu nedenle ikinci kez mükerrirlik incelemesi yapılırken yalnızca adli sicil kaydına bakılması yeterli değildir.

İkinci Kez Mükerrir Ne Demektir?

Tekerrür, daha önce işlediği bir suç nedeniyle hakkında verilen mahkûmiyet hükmü kesinleşen kişinin, kanunda belirtilen şartlar altında yeniden suç işlemesi halinde gündeme gelen bir ceza hukuku kurumudur.

İkinci kez mükerrirlik ise tekerrür hükümlerinin daha önce uygulandığı bir kişinin, gerekli yasal koşullar gerçekleştikten sonra yeniden suç işlemesi nedeniyle ikinci defa tekerrür hükümlerine tabi tutulmasını ifade eder.

Burada en önemli husus kronolojidir.

Örneğin;

Birinci suç → mahkûmiyet → hükmün kesinleşmesi → ikinci suç → tekerrür uygulanması → ikinci hükmün kesinleşmesi → üçüncü suç

şeklindeki hukuki zincirin dikkatle incelenmesi gerekir.

Sadece kişinin üç veya daha fazla sabıkasının bulunması, tek başına ikinci kez mükerrirlik için yeterli değildir.

İkinci Kez Mükerrirlik Şartları Nelerdir?

İkinci defa tekerrür değerlendirmesinde önceki mahkûmiyetlerin suç ve kesinleşme tarihleri ayrı ayrı incelenmelidir.

Özellikle ikinci suç işlenirken ilk mahkûmiyetin kesinleşmiş olup olmadığı ve sonraki aşamada tekerrür hükümlerinin gerçekten uygulanıp uygulanmadığı önemlidir.

Bu nedenle bir hükümlünün ikinci kez mükerrir olup olmadığını tespit etmek için şu bilgiler birlikte değerlendirilmelidir:

• Önceki suçların işlenme tarihleri,
• Mahkûmiyet kararlarının kesinleşme tarihleri,
• Verilen cezaların türü ve miktarı,
• Cezaların infaz tarihleri,
• Önceki hükümlerde TCK 58’in uygulanıp uygulanmadığı,
• Yeni suçun işlenme tarihi,
• Suçların kasıtlı veya taksirli olup olmadığı,
• Önceki suçun 18 yaşından önce işlenip işlenmediği.

Bu bilgiler ortaya konulmadan yalnızca sabıka kaydından hareketle sağlıklı bir ikinci kez mükerrirlik hesaplaması yapılamaz.

İkinci Kez Mükerrirlikte En Çok Yapılan Hatalar

1. Kesinleşmeden Önce İşlenen Suçun Tekerrüre Esas Alınması

Tekerrür bakımından en sık karşılaşılan sorunlardan biri suç tarihi ile kesinleşme tarihinin gözden kaçırılmasıdır.

Örneğin ilk suç 2020 yılında işlenmiş, bu suç nedeniyle verilen mahkûmiyet 2023 yılında kesinleşmiş olsun. Kişi ikinci suçu ise 2022 yılında işlemişse, ikinci suç tarihinde ilk mahkûmiyet henüz kesinleşmemiştir.

Bu durumda ilk mahkûmiyetin ikinci suç yönünden tekerrüre esas alınması mümkün olmayabilir.

Bu nedenle mükerrirlik nasıl kaldırılır? sorusunun cevabında ilk yapılması gereken işlemlerden biri bütün suç ve kesinleşme tarihlerinin kronolojik olarak sıralanmasıdır.

2. İlk Tekerrür Zinciri Oluşmadan İkinci Kez Mükerrir Kabul Edilmesi

Bir kişinin adli sicilinde çok sayıda mahkûmiyet bulunabilir. Ancak bu durum doğrudan ikinci kez mükerrir olduğu sonucunu doğurmaz.

İkinci kez mükerrirlik bakımından önceki ilamların birbirleriyle hukuki bağlantısı incelenmelidir.

Özellikle ikinci mahkûmiyetin hüküm fıkrasında TCK 58 uygulamasının bulunup bulunmadığı ve bunun sonraki suç bakımından ikinci defa tekerrüre dayanak oluşturup oluşturmadığı araştırılmalıdır.

Bu nokta, ikinci kez mükerrirliğin kaldırılması taleplerinde en önemli inceleme alanlarından biridir.

3. Tekerrür Sürelerinin Geçmiş Olması

TCK m.58 kapsamında önceki mahkûmiyetler süresiz olarak tekerrüre esas alınmaz.

Önceki cezanın infazından sonra kanunda belirlenen sürelerin geçmesi halinde daha sonra işlenen suç bakımından tekerrür uygulanamaz.

Kanuni düzenlemeye göre önceki mahkûmiyet;

Beş yıldan fazla süreyle hapis cezasına ilişkinse, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl,

Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına ilişkinse, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl

geçtikten sonra işlenen suçlar bakımından tekerrüre esas alınmaz.

Burada önemli olan nokta, sürenin hesabında yalnızca karar veya kesinleşme tarihine bakılmamasıdır. İnfaz tarihi ayrıca belirlenmelidir.

Hangi Cezalar Mükerrirliğe Esas Alınmaz?

Her mahkûmiyet tekerrüre esas alınamaz. TCK m.58 kapsamında önceki cezanın niteliği ve yeni suçla ilişkisi değerlendirilmelidir.

18 Yaşından Önce İşlenen Suçlar Tekerrüre Esas Olur Mu?

TCK m.58/5 uyarınca, kişinin fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olması halinde, bu suç nedeniyle tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Burada kişinin mahkûmiyet tarihinde veya cezaevine girdiği tarihte kaç yaşında olduğu değil, suç tarihinde kaç yaşında olduğu önemlidir.

Bu husus özellikle eski tarihli çocuk mahkemesi kararlarının bulunduğu infaz dosyalarında mutlaka kontrol edilmelidir.

Taksirli Suç Tekerrüre Esas Olur Mu?

TCK m.58/4 gereğince kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Örneğin önceki mahkûmiyet taksirli bir suçtan kaynaklanıyor, sonraki suç ise kasıtlı olarak işlenmişse iki mahkûmiyet arasında tekerrür ilişkisinin bulunup bulunmadığı bu hüküm çerçevesinde değerlendirilmelidir.

HAGB Kararı Tekerrüre Esas Alınabilir Mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının hukuki niteliği nedeniyle, HAGB kararının kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü gibi doğrudan tekerrüre esas alınması mümkün değildir.

Ancak dosyanın sonraki aşamalarında hükmün açıklanıp açıklanmadığı ve kararın hukuki statüsünün değişip değişmediği ayrıca incelenmelidir.

Dolayısıyla adli sicil veya arşiv kayıtlarında eski bir dosyanın görülmesi tek başına o kararın mükerrirliğe esas alınabileceğini göstermez.

İkinci Kez Mükerrirlik Nasıl Kaldırılır?

İkinci kez mükerrirliğin kaldırılması için öncelikle hatanın nerede yapıldığının tespit edilmesi gerekir.

Hata doğrudan mahkemenin kesinleşen hüküm fıkrasında bulunuyorsa uygulanabilecek hukuki yol ile mahkeme kararında ikinci defa tekerrür bulunmamasına rağmen müddetnamede veya infaz hesabında bu şekilde işlem yapılması halinde başvurulacak yol aynı değildir.

Bu nedenle öncelikle;

mahkeme kararı + kesinleşme şerhi + tekerrüre esas ilamlar + adli sicil kaydı + müddetname

birlikte incelenmelidir.

Hüküm doğru olduğu halde Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen müddetnamede ikinci kez mükerrirlik nedeniyle yanlış infaz hesabı yapılmışsa, uyuşmazlığın niteliğine göre İnfaz Hâkimliği nezdinde başvuru gündeme gelebilir.

Buna karşılık ikinci kez tekerrür uygulaması doğrudan kesinleşmiş mahkeme hükmünden kaynaklanıyorsa, kararın kesinleşme durumu ve hatanın niteliğine göre uygun kanun yolunun ayrıca belirlenmesi gerekir.

Müddetnamede İkinci Kez Mükerrir Yazıyorsa Ne Yapılmalı?

Müddetnamede “2. kez mükerrir” veya benzeri bir ifade bulunması halinde öncelikle bunun hangi mahkeme kararına ve hangi önceki ilama dayandırıldığı belirlenmelidir.

Daha sonra her mahkûmiyet için ayrı ayrı şu tablo hazırlanabilir:

İncelenecek husus	Kontrol edilmesi gereken
Birinci suç	Suç tarihi
Birinci mahkûmiyet	Kesinleşme tarihi
Ceza	Türü ve miktarı
İnfaz	İnfaz tarihi
İkinci suç	Suç tarihi
İkinci hüküm	TCK 58 uygulanmış mı?
Sonraki suç	Suç tarihi
Son hüküm	İkinci defa tekerrür uygulanmış mı?

Bu çalışma sonucunda zincirdeki mahkûmiyetlerden birinin tekerrüre esas alınamayacağı anlaşılırsa, ikinci kez mükerrirlik uygulamasının hukuki dayanağı da tartışmalı hale gelebilir.

İkinci Kez Mükerrir Ne Kadar Yatar?

“İkinci kez mükerrir ne kadar yatar?” sorusuna yalnızca verilen hapis cezasının süresine bakılarak cevap verilmesi doğru değildir.

Suç tarihi, suç türü, hükümlünün tekerrür durumu, koşullu salıverilme hükümleri ve yürürlükteki infaz mevzuatı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle infaz mevzuatında yapılan değişiklikler nedeniyle internette bulunan eski tarihli “mükerrir şu kadar yatar” şeklindeki hesaplamalar güncel dosyalarda hatalı sonuç verebilir.

Bu nedenle ikinci kez mükerrir infaz hesaplaması somut ilam ve müddetname üzerinden yapılmalıdır.

Aydın’da İkinci Kez Mükerrirlik ve İnfaz Hukuku Başvuruları

Aydın, Efeler, Nazilli, Söke, Çine, Kuşadası ve Didim’deki ceza ve infaz dosyalarında ikinci kez mükerrirlik yönünden yapılacak incelemede yalnızca son mahkeme kararının değerlendirilmesi yeterli olmayabilir.

Özellikle eski tarihli mahkûmiyetlerin bulunduğu dosyalarda Aydın infaz hukuku uygulaması bakımından tekerrüre esas alınan bütün ilamların kronolojik olarak incelenmesi önem taşır.

İnfaz hesabındaki birkaç yıllık eski bir mahkûmiyet dahi ikinci defa tekerrür değerlendirmesinin sonucunu değiştirebilir.

Bu nedenle müddetnameye itiraz veya ikinci kez mükerrirliğin kaldırılması talebinden önce bütün ilamların birlikte incelenmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sabıkası çok olan herkes ikinci kez mükerrir midir?

Hayır. Birden fazla sabıkanın bulunması tek başına ikinci kez mükerrirlik için yeterli değildir. Tekerrüre ilişkin kanuni şartların ve gerekli kronolojik ilişkinin oluşması gerekir.

Kesinleşmemiş ceza tekerrüre esas alınır mı?

Yeni suçun işlendiği tarihte önceki mahkûmiyetin kesinleşmiş olup olmadığı tekerrür değerlendirmesinde temel önem taşır. Önceki mahkûmiyet yeni suçtan sonra kesinleşmişse tekerrür şartlarının oluşup oluşmadığı buna göre değerlendirilmelidir.

18 yaşından önceki sabıka mükerrirliğe esas olur mu?

TCK m.58/5 uyarınca kişinin 18 yaşını doldurmadan işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz.

İkinci kez mükerrirlik kaldırılabilir mi?

Şartları oluşmadan ikinci kez tekerrür uygulanmışsa hukuki başvuru yapılabilir. Ancak başvurunun merci ve yöntemi hatanın mahkeme hükmünden mi yoksa infaz uygulamasından mı kaynaklandığına göre değişir.

Müddetname yanlış hesaplanmışsa nereye başvurulur?

İnfaz hesabından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, somut olayın niteliğine göre İnfaz Hâkimliğine başvuru gündeme gelebilir. Öncelikle kesinleşmiş hüküm ile müddetnamenin karşılaştırılması gerekir.

İkinci kez mükerrirlik hesabı nasıl kontrol edilir?

Suç tarihleri, kesinleşme tarihleri, infaz tarihleri ve önceki hükümlerdeki TCK m.58 uygulamaları kronolojik bir tablo halinde incelenmelidir.

Sonuç

İkinci kez mükerrirlik, yalnızca adli sicil kaydında kaç mahkûmiyet bulunduğuna bakılarak belirlenebilecek bir konu değildir. Tekerrüre esas alınan her mahkûmiyetin suç tarihi, kesinleşme tarihi, infaz tarihi, cezanın niteliği ve önceki tekerrür uygulaması ayrı ayrı incelenmelidir.

Özellikle kesinleşmeden önce işlenen suçlar, kanuni tekerrür süresi geçmiş mahkûmiyetler, 18 yaşından önce işlenen suçlar ve kast-taksir ayrımı, hatalı mükerrirlik uygulamasının tespitinde önem taşımaktadır.

Bu nedenle ikinci kez mükerrir olduğu belirtilen bir hükümlünün mahkeme kararları, tekerrüre esas ilamları ve müddetnamesi birlikte incelenmeden infaz süresi hakkında kesin değerlendirme yapılması doğru değildir.