Son yıllarda internet üzerinde “panel”, “sorgu paneli”, “MERNİS paneli”, “adres paneli” veya benzeri isimlerle anılan sistemlerin kullanımı yaygınlaşmıştır. Bu sistemler üzerinden bir kişinin adı, soyadı veya T.C. kimlik numarası girilerek adres, telefon, aile bireyleri ve başka kişisel bilgilere ulaşılabildiği iddia edilmektedir. Peki panelden sorgu yapmak suç mu, son zamanlarda merak edilen konulardan biri haline gelmiştir.

Bu nedenle özellikle gençler arasında “Sadece meraktan bir kişiyi sorguladım, suç işlemiş olur muyum?”, “Panelden kendi bilgilerime baktım, ceza alır mıyım?” veya “Panel kullandığım tespit edilirse polis beni çağırır mı?” şeklindeki sorular giderek artmaktadır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki her olay aynı değildir. Bir kişinin yalnızca bir internet sitesine girmiş olması ile hukuka aykırı şekilde ele geçirilmiş kişisel verilere erişmesi, bu verileri kaydetmesi, başkasına göndermesi veya sistem üzerinde çok sayıda sorgulama yapması aynı hukuki sonucu doğurmayabilir.

Bu nedenle panel soruşturmalarında kişinin ne yaptığı teknik olarak belirlenmeden doğrudan “kesin ceza alırsınız” veya “hiçbir şey olmaz” şeklinde değerlendirme yapmak doğru değildir.

Panelden Sorgu Yapmak Suç mu?

Hukuka aykırı şekilde elde edilmiş kişisel verileri sorgulamaya imkân sağlayan sistemlerin kullanılması ceza soruşturmasına konu olabilir.

Burada önemli olan yalnızca kullanılan internet sitesinin adına “panel” denilmiş olması değildir. Sistemin hangi verileri içerdiği, bu verilerin nereden elde edildiği ve kullanıcının sistem üzerinde hangi işlemleri gerçekleştirdiği önemlidir.

Örneğin bir kişinin;

• T.C. kimlik numarasını,
• ikametgâh adresini,
• telefon numarasını,
• anne ve baba bilgilerini,
• aile veya akrabalık bilgilerini,
• doğum tarihini,
• nüfus bilgilerini,
• başka özel veya kişisel bilgilerini

hukuka aykırı şekilde görüntülemeye yarayan bir sistem söz konusuysa kişisel verilerin korunmasına ilişkin ceza hükümleri gündeme gelebilir.

Ancak ceza sorumluluğunun belirlenebilmesi için somut olay ayrıca incelenmelidir.

“Sadece Bir Kez Sorguladım” Demek Yeterli mi?

Panel soruşturmalarında en sık karşılaşılan savunmalardan biri budur.

Kişi sistemi arkadaşından gördüğünü, merak ederek girdiğini ve yalnızca bir kez sorgulama yaptığını söyleyebilir.

Tek sorgulama yapılması ile yüzlerce kişinin bilgilerinin sistematik şekilde sorgulanması arasında delil değerlendirmesi bakımından önemli fark bulunmaktadır.

Ancak “bir kez yaptım” şeklindeki açıklama tek başına eylemin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Soruşturma makamlarının inceleyebileceği asıl hususlar arasında sisteme nasıl erişildiği, hangi kişinin sorgulandığı, hangi bilgilerin görüntülendiği, bilgilerin kaydedilip kaydedilmediği ve üçüncü kişilere gönderilip gönderilmediği bulunmaktadır.

Panel Kullandığım Nasıl Tespit Edilebilir?

Bu soru özellikle soruşturma başladıktan sonra önem kazanmaktadır.

Dosyanın niteliğine göre;

IP kayıtları, cihaz incelemeleri, kullanıcı hesapları, mesajlaşmalar, ödeme kayıtları, ele geçirilen veri tabanları, sunucu kayıtları ve şüpheliler arasındaki iletişim gibi çeşitli dijital deliller değerlendirilebilir.

Ancak bir IP adresinin veya telefon numarasının bir sistemle ilişkilendirilmesi tek başına her durumda suçun bütün unsurlarının oluştuğunu göstermez.

Ceza yargılamasında kişinin hangi işlemi gerçekleştirdiğinin ve isnat edilen suçun unsurlarının oluşup oluşmadığının ayrıca ortaya konulması gerekir.

Bu nedenle panel soruşturmalarında dijital materyallerin nasıl elde edildiği ve nasıl değerlendirildiği savunmanın önemli bölümlerinden biridir.

Hangi Suçlar Gündeme Gelebilir?

Somut olayın özelliklerine göre Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen kişisel verilere ve bilişim sistemlerine ilişkin hükümler tartışılabilir.

Özellikle hukuka aykırı şekilde elde edilmiş kişisel verilerin ele geçirilmesi, başkasına verilmesi veya yayılması söz konusu olduğunda kişisel verilere ilişkin ceza hükümleri önem kazanır.

Bunun yanında sisteme gerçekleştirilen erişimin niteliğine göre bilişim sistemine hukuka aykırı girilmesine ilişkin hükümler de ayrıca değerlendirilebilir.

Ancak her “panel dosyasında” otomatik olarak bütün bu suçların oluştuğunu söylemek mümkün değildir.

Savunmada yapılması gereken, savcılığın hangi eylemi hangi suç kapsamında değerlendirdiğini belirlemek ve suçun maddi ve manevi unsurlarını ayrı ayrı incelemektir.

Panelden Sadece Kendi Bilgilerime Baktım, Suç Olur mu?

Bu durum üçüncü bir kişinin bilgilerinin sorgulanmasından farklı değerlendirilmelidir.

Örneğin kişi internette gördüğü bir bağlantının gerçekten çalışıp çalışmadığını anlamak amacıyla yalnızca kendi adını veya kendi T.C. kimlik numarasını yazmış olabilir.

Böyle bir durumda kişinin başkasına ait kişisel verileri ele geçirdiği iddiası bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Bununla birlikte sistemin kendisine hukuka aykırı erişim veya başka bir bilişim suçu iddiası bulunuyorsa mesele yalnızca sorgulanan verinin kime ait olduğuna indirgenemez.

Bu nedenle “kendi bilgilerime baktım, kesinlikle suç değildir” şeklinde kategorik bir değerlendirme de doğru olmayacaktır.

Arkadaşım Link Attı, Meraktan Girdim

Özellikle genç şüpheliler bakımından bu savunmayla sık karşılaşılmaktadır.

Bir Telegram, Discord veya başka mesajlaşma grubunda bağlantı paylaşılmış ve kişi merak ederek bağlantıya girmiş olabilir.

Burada yalnızca bağlantıya tıklamakla sistem üzerinde aktif sorgulama yapmak arasında ayrım yapılmalıdır.

Soruşturma dosyasında;

kişinin sisteme üyeliği olup olmadığı, ücret ödeyip ödemediği, kaç sorgu yaptığı, hangi kişileri sorguladığı, sonuçları indirip indirmediği ve elde ettiği bilgileri başka kişilere gönderip göndermediği araştırılabilir.

Bu ayrıntılar kişinin kastının ve somut eyleminin değerlendirilmesinde önem taşır.

Panelden Aldığım Bilgiyi Arkadaşıma Gönderdim, Durum Değişir mi?

Evet, bu durum ayrıca önem taşır.

Bir bilgiyi yalnızca görüntülemek ile elde edilen kişisel veriyi ekran görüntüsü alarak başka kişiye göndermek aynı eylem değildir.

Örneğin bir kişinin adresinin panel üzerinden bulunarak WhatsApp grubuna gönderilmesi halinde yalnızca sisteme erişim değil, kişisel verinin üçüncü kişiye aktarılması iddiası da gündeme gelebilir.

Benzer şekilde sorgu sonucunun sosyal medyada yayımlanması da dosyanın hukuki niteliğini ağırlaştırabilecek ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir.

Bu nedenle ifade sırasında “sorguladım ama paylaşmadım” veya “bilgiyi bana başka biri gönderdi” gibi ayrımlar dosyanın delilleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Polis Panel Kullandığım İçin İfadeye Çağırdı, Ne Yapmalıyım?

Öncelikle hakkınızdaki isnadın ne olduğunu öğrenmek gerekir.

İfade vermeden önce mümkünse soruşturma dosyasındaki suçlama ve mevcut deliller değerlendirilmelidir.

Özellikle şu soruların cevabı önemlidir:

Panel olarak adlandırılan sistem nedir?

Şüphelinin bu sistemle bağlantısını gösteren delil nedir?

Kaç sorgu yapıldığı iddia edilmektedir?

Hangi kişiler sorgulanmıştır?

Sorgulama sonucunda hangi verilere erişilmiştir?

Bu bilgiler telefona veya bilgisayara kaydedilmiş midir?

Başka kişilere gönderilmiş midir?

Herhangi bir ödeme veya üyelik kaydı bulunmakta mıdır?

Telefon veya bilgisayar üzerinde yapılan incelemede panel kullanımına ilişkin veri bulunmuş mudur?

Savunmanın dosyadaki teknik deliller görülmeden yalnızca genel ifadeler üzerine kurulması ileride sorun yaratabilir.

Telefonuma El Konulur mu?

Bilişim ve kişisel veri soruşturmalarında telefon, bilgisayar veya diğer dijital materyaller soruşturma açısından önem taşıyabilir.

Yetkili makamların gerekli hukuki şartlar altında dijital materyaller üzerinde inceleme yapması mümkündür.

Bu incelemelerde internet geçmişi, uygulamalar, mesajlaşmalar, ekran görüntüleri, indirilen dosyalar ve diğer dijital veriler soruşturmanın niteliğine göre değerlendirilebilir.

Bu nedenle şüpheli sıfatıyla ifade vermeden önce dosyanın kapsamının anlaşılması önemlidir.

Panel Soruşturmasında Tutuklama Olur mu?

Her panel soruşturması tutuklama ile sonuçlanmaz.

Tutuklama otomatik bir sonuç değildir ve ceza muhakemesinde ayrıca kanuni şartların bulunması gerekir.

Kişinin yalnızca sınırlı sayıda sorgu yaptığı iddiasıyla yürütülen bir dosya ile yasa dışı veri tabanının işletilmesi, satılması, binlerce kişinin bilgilerinin dağıtılması veya organize şekilde kullanılması iddia edilen bir dosyanın aynı şekilde değerlendirilmesi beklenemez.

Bu nedenle kişinin dosyadaki konumu son derece önemlidir.

Kullanıcı, panel yöneticisi, veri sağlayıcısı veya verileri üçüncü kişilere satan kişi bakımından isnatlar ve deliller farklılaşabilir.

Panel Kullanan Herkes Ceza Alır mı?

Hayır. Ceza yargılamasında mahkûmiyet için kişinin suç teşkil eden somut eyleminin ve gerekli manevi unsurun hukuka uygun delillerle ortaya konulması gerekir.

Bir kişinin adının bir listede bulunması veya belirli bir IP adresiyle bağlantı kurulması tek başına bütün dosyalarda mahkûmiyet için yeterli kabul edilemez.

Özellikle ortak internet bağlantısı, dinamik IP, cihazın başka kişiler tarafından kullanılması, hesabın kime ait olduğu ve sorguyu fiilen kimin yaptığı gibi hususlar somut olay bakımından önem taşıyabilir.

Bu nedenle dijital deliller teknik bağlamından koparılmadan değerlendirilmelidir.

Panel Soruşturmasında Savunma Nasıl Kurulmalıdır?

Savunmanın temel amacı “panel kullanmak suç değildir” şeklinde genel bir iddiada bulunmak olmamalıdır.

Asıl soru şudur:

Şüphelinin gerçekleştirdiği iddia edilen somut eylem nedir ve bu eylem hangi delille ispatlanmaktadır?

Bu nedenle savunmada sorgulama sayısı, sorgulanan kişiler, erişilen veriler, verilerin kaydedilip kaydedilmediği, üçüncü kişilere aktarılıp aktarılmadığı, kullanılan cihaz, IP kayıtları ve diğer dijital deliller ayrı ayrı incelenmelidir.

Özellikle kişisel verilerin yalnızca görüntülendiği iddiasıyla bunların ele geçirilmesi veya başkasına verilmesi iddiasının birbirinden ayrılması gerekir.

İlk İfade Neden Önemlidir?

Panel soruşturmalarında şüphelinin ilk ifadesi dosyanın ilerleyen aşamalarında önemli hale gelebilir.

Kişinin teknik olarak ne yaptığını tam anlamadan;

“Evet panel kullandım.”

“Birçok kişiyi sorguladım.”

“Arkadaşlarla eğlencesine bakıyorduk.”

gibi geniş kapsamlı açıklamalarda bulunması, aslında gerçekleştirmediği veya hukuki anlamını bilmediği eylemleri kabul etmiş gibi yorumlanmasına neden olabilir.

Diğer taraftan mevcut dijital delillere açıkça aykırı bir savunma yapılması da savunmanın güvenilirliğine zarar verebilir.

Bu nedenle ifade, dosyadaki somut deliller ve gerçekleştirilen gerçek eylem esas alınarak hazırlanmalıdır.

Sonuç

Panel veya sorgu paneli olarak adlandırılan sistemlerin hukuka aykırı şekilde elde edilmiş kişisel veriler üzerinden sorgulama yapmaya imkân sağlaması ciddi bir ceza soruşturmasına yol açabilir.

Ancak yalnızca “panel kullandım” cümlesinden hareketle kişinin kesin olarak ceza alacağını söylemek mümkün değildir.

Panel soruşturmalarında belirleyici olan; kişinin sisteme nasıl eriştiği, hangi sorgulamaları yaptığı, hangi verilere ulaştığı, bu verileri kaydedip kaydetmediği, üçüncü kişilere aktarıp aktarmadığı ve bütün bunların hangi dijital delillerle ispatlandığıdır.

Özellikle polis veya savcılık tarafından ifadeye çağrılan kişilerin, isnadın ve dijital delillerin kapsamını görmeden gelişigüzel açıklamalarda bulunmaması önem taşır.

Sık Sorulan Sorular

Panelden bir kişiyi sorgulamak suç mu?

Hukuka aykırı elde edilmiş kişisel verilerin bulunduğu bir sistem üzerinden üçüncü kişilere ait verilerin sorgulanması ceza soruşturmasına konu olabilir. Somut suç vasfı gerçekleştirilen işlemin niteliğine göre belirlenir.

Sadece kendi T.C. kimlik numaramı sorguladım, ceza alır mıyım?

Üçüncü kişilere ait verilerin sorgulanmadığı durum farklı değerlendirilir. Bununla birlikte sisteme erişimin şekli ve başka bir bilişim suçu bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.

Bir kere panel kullandım, polis bulabilir mi?

Soruşturmanın kapsamına göre IP, kullanıcı hesabı, cihaz, mesajlaşma, ödeme veya sunucu kayıtları gibi dijital veriler incelenebilir. Tespit imkânı somut sistemin teknik yapısına göre değişmektedir.

Panelden adres sorgulamak suç mu?

Başkasına ait adres bilgisi kişisel veridir. Hukuka aykırı elde edilmiş bir veri tabanından adres bilgisine ulaşılması ceza hukuku bakımından değerlendirmeye konu olabilir.

Panelden bulduğum bilgiyi paylaşmak suç mu?

Kişisel verinin başka kişilere gönderilmesi veya yayımlanması, yalnızca görüntüleme eyleminden ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Panel kullandığım için ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?

Öncelikle hangi suçtan şüpheli olduğunuz ve hakkınızdaki delillerin niteliği belirlenmelidir. Özellikle dijital delil bulunan dosyalarda ifade verilmeden önce soruşturmanın kapsamının hukuki ve teknik açıdan değerlendirilmesi önemlidir.