Bir kimsenin işlemediği bir suçtan mahkûm edilmesi, ceza yargılamasında karşılaşılabilecek en ağır adli hatalardan biridir. Hele ki mahkûmiyetin sahte bir belgeye, gerçeğe aykırı tanık anlatımına veya bilerek düzenlenmiş gerçeğe aykırı bir bilirkişi raporuna dayandığının sonradan anlaşılması hâlinde, kesinleşmiş kararın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Peki, yalan tanıklık nedeniyle yargılamanın yenilenmesi mümkün müdür? Sahte belgeye dayanılarak verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmişse ne yapılabilir?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311. maddesi, bu tür durumlarda hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesine imkân tanımaktadır. Ancak her gerçeğe aykırı beyan veya hatalı belge, kendiliğinden yeniden yargılama sebebi oluşturmaz.

Yalan Tanıklık Nedeniyle Kesinleşmiş Ceza Bozulabilir mi?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311/1-b maddesi, yemin verilerek dinlenmiş tanık veya bilirkişinin hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçeğe aykırı tanıklıkta bulunması ya da oy vermesini belirli koşullarla yargılamanın yenilenmesi sebebi kabul etmektedir.

Burada önemli olan, mahkûmiyet kararının gerçeğe aykırı beyanla bağlantısının ortaya konulmasıdır.

Bir tanığın mahkeme huzurunda anlattıklarının daha sonra değişmesi, tek başına önceki beyanın yalan olduğunu göstermez. Aynı şekilde tanıkların birbirleriyle çelişmesi de her durumda yalan tanıklık suçunun işlendiği anlamına gelmez.

Buna karşılık tanığın gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu hukuken ortaya konulmuş ve bu beyanın mahkûmiyetin oluşumunda etkili olduğu anlaşılmışsa, kesinleşmiş hükmün yeniden incelenmesi gündeme gelebilir.

Sahte Belgeyle Verilen Mahkûmiyet Kararı Kaldırılabilir mi?

CMK’nın 311/1-a maddesine göre duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliğinin anlaşılması, hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi sebebidir.

Örneğin bir ceza dosyasında mahkûmiyetin dayanağını oluşturan imzalı belgenin sahte olduğunun sonradan tespit edilmesi, yeniden yargılama bakımından önem taşıyabilir.

Ancak burada iki ayrı husus incelenmelidir.

İlk olarak belgenin gerçekten sahte olup olmadığı belirlenmelidir. İkinci olarak bu belgenin hükmü etkileyip etkilemediği değerlendirilmelidir.

Mahkûmiyet kararında hiçbir etkisi bulunmayan bir belgenin sahte çıkması, sırf bu nedenle hükmün ortadan kaldırılmasını gerektirmez.

Önemli olan sahte belgenin yargılamanın sonucuyla bağlantısıdır.

Tanığın Sonradan İfadesini Değiştirmesi Yeterli midir?

Uygulamada sık karşılaşılan durumlardan biri, mahkûmiyet kararından sonra tanığın önceki ifadesini geri almasıdır.

Tanık, mahkeme aşamasında sanık aleyhine beyanda bulunmuş; karar kesinleştikten sonra ise önceki anlatımının doğru olmadığını açıklamış olabilir.

Böyle bir durumda tanığın yeni beyanının hangi şartlarda verildiği, önceki anlatımıyla neden çeliştiği ve yeni açıklamanın başka delillerle desteklenip desteklenmediği araştırılmalıdır.

Tanığın yalnızca fikir değiştirmesi veya önceki beyanından dönmesi, otomatik olarak yargılamanın yenilenmesini sağlamaz.

Özellikle önceki anlatımın yalan olduğuna ilişkin somut delillerin bulunması önem taşır.

Yalan Tanıklık Suçundan Mahkûmiyet Kararı Gerekir mi?

Yargılamanın yenilenmesi bakımından üzerinde durulması gereken hükümlerden biri CMK’nın 316. maddesidir.

Bu düzenleme, CMK 311’deki bazı yenileme nedenlerinin ileri sürülebilmesi bakımından ilgili fiilin kesinleşmiş mahkûmiyet hükmüyle belirlenmesini veya mahkûmiyet hükmü verilmemesinin delil yetersizliği dışındaki bir nedene dayanmasını aramaktadır.

Dolayısıyla yalan tanıklık iddiasına dayalı başvurularda, ilgili kişi hakkında yürütülen ceza soruşturması ve kovuşturmasının sonucu önemlidir.

Sırf tanık hakkında suç duyurusunda bulunulmuş olması, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabul edileceği anlamına gelmez.

Bununla birlikte mahkûmiyet hükmü verilmemesinin hukuki sebebi de ayrıca incelenmelidir.

Gerçeğe Aykırı Bilirkişi Raporu Yeniden Yargılama Sebebi Olabilir mi?

Bilirkişi raporları özellikle teknik inceleme gerektiren ceza dosyalarında mahkûmiyetin dayanaklarından biri olabilmektedir.

Bilirkişinin hükümlü aleyhine gerçeğe aykırı görüş bildirmesi, kanunda öngörülen şartlar altında yargılamanın yenilenmesi sebebi oluşturabilir.

Ancak bilirkişi raporunun başka bir uzman tarafından hatalı bulunması ile bilirkişinin gerçeğe aykırı oy vermesi aynı şey değildir.

Bilimsel görüş farklılıkları, hesaplama hataları ve bilerek gerçeğe aykırı rapor düzenlenmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Bilirkişinin gerçeğe aykırı değerlendirmesinin hükme etkisi de somut olay bakımından incelenmelidir.

Yargılamanın Yenilenmesi Talebi Hangi Mahkemeye Yapılır?

CMK’nın 318. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur.

Başvuruda yalnızca kararın yanlış olduğunun ileri sürülmesi yeterli değildir.

Yenileme sebebinin hangi kanun hükmüne dayandığı, hangi delillerle desteklendiği ve kesinleşmiş mahkûmiyet üzerindeki etkisi açıklanmalıdır.

Mahkeme öncelikle istemin kabule değer olup olmadığını inceler.

Bu aşamada başvurunun kanuni dayanağının ve delillerinin açıkça ortaya konulması büyük önem taşır.

Yargılamanın Yenilenmesi Başvurusu İnfazı Durdurur mu?

Yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulması, mahkûmiyet hükmünün infazını kendiliğinden durdurmaz.

CMK’nın 312. maddesi uyarınca mahkeme, infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir.

Bu nedenle cezaevinde bulunan hükümlüler bakımından yargılamanın yenilenmesi istemiyle birlikte infazın durdurulması talebinin de somut gerekçelerle ileri sürülmesi önemlidir.

Yalan Tanıklık Nedeniyle Yargılamanın Yenilenmesi Başvurusunda Nelere Dikkat Edilmelidir?

Başarılı bir hukuki başvuru için öncelikle kesinleşmiş mahkûmiyet kararının gerekçesi incelenmelidir.

Mahkemenin hangi delillere dayanarak mahkûmiyet hükmü kurduğu belirlenmeden, sonradan ortaya çıkan sahte belge veya gerçeğe aykırı tanıklık iddiasının hukuki etkisi sağlıklı biçimde değerlendirilemez.

Özellikle mahkûmiyetin tek veya belirleyici delilinin gerçeğe aykırı olduğunun ortaya çıkması ile tali nitelikteki bir delilin tartışmalı hâle gelmesi aynı sonucu doğurmayabilir.

Başvurunun dayandığı yenileme sebebi doğru belirlenmeli; CMK 311/1-a, 311/1-b ve yeni olay veya delillere ilişkin 311/1-e hükümleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Sonuç

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararının sahte belgeye veya gerçeğe aykırı tanıklığa dayandığının ortaya çıkması, ceza yargılamasında olağanüstü kanun yollarının işletilmesini gerektirebilir.

Ancak kesinleşmiş hükmün yeniden incelenmesi için yalnızca adli hata iddiasında bulunmak yeterli değildir.

Yenileme sebebinin kanunda öngörülen koşulları taşıması, somut delillerle desteklenmesi ve mahkûmiyetle bağlantısının ortaya konulması gerekir.

Av. Orçun Akbulut

Aydın – Ceza Hukuku ve Olağanüstü Kanun Yolları