Uyuşturucu ticareti suçundan yürütülen soruşturmalarda şüpheliler hakkında her zaman uyuşturucu madde ele geçirilmesi söz konusu değildir. Bazı dosyalarda suçlamanın temelini telefon görüşmeleri, HTS kayıtları, baz istasyonu bilgileri ve başka şüphelilerle kurulan iletişim oluşturmaktadır.

Özellikle uyuşturucu ticaretinde HTS kayıtları, soruşturma makamlarının kişiler arasındaki bağlantıları araştırmak amacıyla başvurduğu deliller arasındadır. Ancak bir kişinin uyuşturucu ticareti yaptığı ileri sürülen başka biriyle telefon görüşmesi gerçekleştirmesi, tek başına uyuşturucu ticareti suçunu işlediğini göstermez.

Burada belirleyici olan, telefon kayıtlarının hangi olguları ortaya koyduğu ve dosyadaki diğer delillerle birlikte suçun işlendiğini ispatlayıp ispatlamadığıdır.

HTS Kayıtları Nedir? Uyuşturucu Davalarında Ne İşe Yarar?

HTS kayıtları, telefon hatlarına ilişkin geçmiş iletişim trafik bilgileridir. Bu kayıtlar aracılığıyla belirli koşullarda hangi numaraların birbirleriyle iletişim kurduğu, görüşmelerin ne zaman gerçekleştiği, ne kadar sürdüğü ve iletişime ilişkin baz istasyonu bilgileri incelenebilir.

Ancak HTS kayıtları, telefon görüşmesinin içeriğini kendiliğinden göstermez.

Örneğin iki kişi arasında aynı gün içerisinde beş telefon görüşmesi yapılmış olması, bu görüşmelerde uyuşturucu alışverişinin konuşulduğunu kanıtlamaz.

Uyuşturucu ticaretinde HTS kayıtları, kişiler arasındaki iletişim ilişkisini ortaya koyabilir. Buna karşılık görüşmenin hangi amaçla yapıldığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu Ticareti Suçunda Sık Telefon Görüşmesi Mahkûmiyet İçin Yeterli midir?

Uyuşturucu ticareti soruşturmalarında bazı şüphelilerin belirli kişilerle çok sayıda telefon görüşmesi gerçekleştirdiği tespit edilmektedir.

Örneğin bir kişinin uyuşturucu satıcısı olduğu iddia edilen başka biriyle bir hafta içerisinde yirmi kez telefon görüşmesi yapmış olması soruşturma açısından araştırılmaya değer görülebilir.

Ancak görüşmelerin sayısı, tek başına uyuşturucu ticaretinin gerçekleştiğini ortaya koymaz.

Telefon görüşmelerinin tarafları arasında akrabalık, arkadaşlık, iş ilişkisi veya başka bir hukuka uygun iletişim sebebi bulunabilir.

Bu nedenle mahkeme yalnızca görüşme sayısına değil, iletişimin gerçekleştiği zamanlara, taraflar arasındaki ilişkiye ve görüşmeleri destekleyen başka delillerin bulunup bulunmadığına da bakmalıdır.

Baz İstasyonu Kayıtları Uyuşturucu Ticaretini İspatlar mı?

Uyuşturucu ticaretinde HTS kayıtları incelenirken baz istasyonu verileri de önem taşımaktadır.

Baz istasyonu bilgileri, telefonun belirli bir zamanda hangi hücresel iletişim altyapısıyla bağlantı kurduğunu gösterebilir.

Ancak iki telefonun aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, kullanıcıların mutlaka aynı yerde bulunduğunu veya yüz yüze görüştüğünü kesin olarak ispatlamaz.

Baz istasyonlarının kapsama alanları, coğrafi koşullar, şebeke yoğunluğu ve teknik özellikler değerlendirilmeden kesin konum tespiti yapılması hatalı sonuçlara yol açabilir.

Özellikle şehir merkezlerinde aynı baz istasyonunun geniş bir kullanıcı kitlesine hizmet verebilmesi mümkündür.

Bu nedenle baz istasyonu kayıtlarının değerlendirilmesinde teknik inceleme ve gerektiğinde bilirkişi raporu önemlidir.

HTS Kayıtları ile Telefon Dinleme Kayıtları Arasındaki Fark Nedir?

Uyuşturucu davalarında sık karşılaşılan yanlışlıklardan biri, HTS kayıtları ile telefon dinleme kayıtlarının aynı delil olarak değerlendirilmesidir.

HTS kayıtları esas itibarıyla iletişim trafik bilgilerini ortaya koyar. Telefon dinleme kayıtlarında ise hukuka uygun şekilde uygulanan bir tedbir kapsamında iletişimin içeriği elde edilmiş olabilir.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Örneğin HTS kayıtlarında iki kişi arasında on telefon görüşmesi yapıldığı görülebilir. Buna karşılık bu görüşmelerin içeriği yalnızca HTS kayıtlarından anlaşılamaz.

Telefon dinleme tedbirleri ve iletişimin tespitine ilişkin işlemler, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 135. maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.

Dolayısıyla delilin hangi yöntemle elde edildiği, hangi karar veya hukuki dayanağa bağlı bulunduğu ve kanuni koşullara uyulup uyulmadığı ayrıca incelenmelidir.

Uyuşturucu Ele Geçirilmeden HTS Kayıtlarıyla Mahkûmiyet Kurulabilir mi?

Uyuşturucu madde ele geçirilmemiş olması, her durumda uyuşturucu ticareti suçundan beraat kararı verilmesini gerektirmez.

Suçun işlendiği, hukuka uygun biçimde elde edilmiş başka kesin ve inandırıcı delillerle de ortaya konulabilir.

Bununla birlikte yalnızca iki kişinin telefonla görüştüğünün belirlenmesi, uyuşturucu ticaretinin gerçekleştiğini kendiliğinden kanıtlamaz.

Örneğin dosyada uyuşturucu madde, para alışverişi, güvenilir tanık anlatımı, hukuka uygun iletişim içeriği veya ticari faaliyeti ortaya koyan başka somut deliller bulunmuyorsa, yalnızca HTS kayıtlarına dayalı suçlamanın ispat gücü ciddi biçimde tartışılmalıdır.

Mahkûmiyet kararı varsayımlara değil, sanığın isnat edilen suçu işlediğini her türlü makul şüphenin ötesinde ortaya koyan delillere dayanmalıdır.

Uyuşturucu Ticareti Dosyasında HTS Kayıtlarına Nasıl İtiraz Edilir?

HTS kayıtlarına dayalı uyuşturucu ticareti suçlamalarında savunmanın yalnızca “Telefonla görüşmek suç değildir” açıklamasından ibaret kalmaması gerekir.

Öncelikle kayıtların hangi telefon hattına ilişkin olduğu, hattın fiilen kim tarafından kullanıldığı ve iletişimin hangi tarihlerde gerçekleştiği araştırılmalıdır.

Bunun yanında şu sorular önemlidir:

• Telefon hattının kayıtlı sahibi ile fiili kullanıcısı aynı kişi midir?
• Görüşmelerin gerçekleştiği tarihlerde isnat edilen uyuşturucu ticareti eylemine ilişkin başka delil var mıdır?
• Telefon görüşmelerinin içeriği biliniyor mudur?
• Baz istasyonu kayıtları teknik olarak doğru yorumlanmış mıdır?
• İletişim kayıtları hukuka uygun yöntemlerle mi elde edilmiştir?
• Görüşmelerin uyuşturucu ticareti dışında makul bir açıklaması bulunmakta mıdır?
• Dosyadaki diğer deliller HTS kayıtlarını desteklemekte midir?

Bu hususlar açıklığa kavuşturulmadan yalnızca görüşme sıklığına veya baz istasyonu çakışmalarına dayanılarak kesin bir suçluluk değerlendirmesi yapılması isabetli değildir.

Uyuşturucu Ticareti Suçunda HTS Kayıtları ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi

Ceza yargılamasının temel ilkelerinden biri, sanığın suçluluğunun kesin olarak ispatlanamadığı durumlarda şüphenin sanık lehine değerlendirilmesidir.

5271 sayılı CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması halinde beraat kararı verilir.

Uyuşturucu ticaretinde HTS kayıtları da bu ispat standardı çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Telefon görüşmelerinin varlığı kesin olabilir. Ancak bu görüşmelerin uyuşturucu ticaretine ilişkin olduğu kesin biçimde ortaya konulamıyorsa, iletişim kaydının varlığından hareketle suçun işlendiği sonucuna ulaşılması doğru değildir.

Bununla birlikte HTS kayıtlarının başka güçlü delillerle birlikte suçun ispatına katkı sağlayabileceği de unutulmamalıdır. Her dosyanın somut özellikleri ayrı değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu Ticareti Suçunda Telefon Kayıtları Nedeniyle Beraat Mümkün mü?

Uyuşturucu ticareti suçunda beraat kararı verilmesi, delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda mümkündür.

Özellikle suçlamanın yalnızca telefon görüşmelerine, baz istasyonu kayıtlarına veya içerikleri bilinmeyen iletişimlere dayandığı dosyalarda delillerin yeterliliği önem kazanmaktadır.

Bu tür davalarda savunmanın amacı, yalnızca mevcut kayıtları inkâr etmek değil, kayıtların neyi ispatladığını ve neyi ispatlamadığını somut biçimde ortaya koymaktır.

Uyuşturucu ticareti suçunda beraat konusuna ilişkin ayrıntılı açıklamalar için sitemizdeki “Uyuşturucu Ticareti Suçunda Beraat Nasıl Alınır?” başlıklı makalemiz de incelenebilir.

Sonuç: HTS Kayıtları Tek Başına Uyuşturucu Ticareti Delili Sayılır mı?

Uyuşturucu ticaretinde HTS kayıtları önemli bir araştırma ve değerlendirme aracı olmakla birlikte, telefon görüşmelerinin bulunması tek başına uyuşturucu ticaretinin gerçekleştiği anlamına gelmez.

Görüşmelerin sıklığı, iletişimin tarafları, baz istasyonu verileri ve dosyada bulunan diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu ticareti suçlamasında belirleyici olan, kişinin telefonla kiminle görüştüğü değil, TCK 188 kapsamında isnat edilen somut fiilin hukuka uygun, kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanıp ispatlanamadığıdır.

Bu nedenle HTS kayıtlarına dayalı uyuşturucu ticareti dosyalarında iletişim verilerinin teknik ve hukuki açıdan ayrıntılı biçimde incelenmesi, savunma hakkının etkin kullanılması bakımından önem taşımaktadır.

Av. Orçun Akbulut – Aydın

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir.