Bir şirkete mal sattınız, hizmet verdiniz, fatura kestiniz veya karşılığında çek aldınız. Ancak ödeme günü geldiğinde şirketin konkordato ilan ettiğini öğrendiniz. Şirket borcunu ödemiyor, başlattığınız icra takibi ilerlemiyor ve paranızı ne zaman alacağınızı bilmiyorsunuz.
Konkordato ilan eden şirketten alacak tahsil etmek mümkündür. Ancak alacağın niteliği, doğduğu tarih, şirket hakkında verilen mahkeme kararları ve konkordato sürecinin hangi aşamada bulunduğu, izlenecek hukuki yolu doğrudan etkiler.
Konkordato, şirketin bütün borçlarının kendiliğinden silinmesi anlamına gelmez. Bununla birlikte alacaklıların bireysel icra ve haciz yoluyla tahsilat yapma imkânları önemli ölçüde sınırlandırılabilir.
Bu nedenle konkordato ilan eden bir şirketten alacağı bulunan kişinin, yalnızca ödeme yapılmasını beklemesi çoğu zaman yeterli değildir. Alacağın süresinde bildirilmesi, şirketin sunduğu ödeme teklifinin incelenmesi ve gerektiğinde yasal itiraz yollarının kullanılması gerekir.
Konkordato İlan Eden Şirket Borcunu Ödemek Zorunda mı?
Konkordato başvurusunda bulunan şirketin mevcut borçları, yalnızca başvuru yapılması nedeniyle ortadan kalkmaz.
Konkordato, ödeme güçlüğü yaşayan borçlunun alacaklılarıyla belirli koşullar altında yeniden yapılandırma yapabilmesine imkân sağlayan hukuki bir kurumdur.
Mahkeme tarafından konkordato mühleti verilmesi hâlinde şirket, kanunun öngördüğü korumalardan yararlanır. Bu süreçte alacaklıların doğrudan haciz yoluyla tahsilat yapmaları genel olarak mümkün değildir.
Ancak bu durum, şirketin alacaklılarına karşı hiçbir yükümlülüğünün kalmadığı anlamına gelmez.
Konkordato projesinin mahkemece tasdik edilmesi durumunda, kapsam içindeki alacakların hangi oranda ve hangi vadelerde ödeneceği tasdik edilen projeye göre belirlenir.
Örneğin 2.000.000 TL alacağı bulunan bir tedarikçinin alacağı hakkında, konkordato projesinde belirli bir indirim ve taksitlendirme öngörülebilir. Bu teklifin alacaklılar bakımından bağlayıcı hâle gelmesi ise kanuni şartların gerçekleşmesine ve mahkemenin tasdik kararına bağlıdır.
Alacaklının böyle bir teklif karşısında hangi haklara sahip olduğu, projenin içeriği ve alacağın hukuki niteliği değerlendirilerek belirlenmelidir.
Konkordato İlan Eden Şirkete İcra Takibi Yapılabilir mi?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 294. maddesi uyarınca konkordato mühleti içerisinde, kanunda belirtilen istisnalar dışında, borçlu aleyhine yeni icra takibi yapılamaz ve önceden başlamış takipler durur.
İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararlarının uygulanması da bu düzenleme kapsamında sınırlandırılmıştır.
Bu nedenle konkordato mühleti verilmiş bir şirket hakkında daha önce icra takibi başlatmış olan alacaklı, takibin durdurulmasıyla karşılaşabilir.
Ancak bütün alacakların hukuki durumu aynı değildir.
Kanunda düzenlenen imtiyazlı alacaklar, rehinli alacaklar ve mühlet sonrasında doğan bazı borçlar bakımından farklı hükümler uygulanabilir.
Özellikle alacağın konkordato geçici mühletinden önce mi, yoksa sonra mı doğduğu belirlenmelidir.
Alacaklı açısından yapılması gereken ilk işlem, mahkemenin geçici veya kesin mühlet kararının incelenmesi ve mevcut icra dosyasının bu karardan nasıl etkilendiğinin tespit edilmesidir.
Konkordato İlan Eden Şirketten Alacağı Olanlar Ne Yapmalı?
Konkordato ilan eden şirketten alacağı bulunan kişinin öncelikle şirket hakkındaki konkordato dosyasını tespit etmesi gerekir.
Bu kapsamda;
- Konkordato dosyasının görüldüğü mahkeme belirlenmelidir.
- Geçici ve kesin mühlet kararları incelenmelidir.
- Konkordato komiserinin alacaklılara yönelik ilanları takip edilmelidir.
- Alacağı gösteren belgeler hazırlanmalıdır.
- Alacak bildirimi için öngörülen süre kaçırılmamalıdır.
- Alacağın şirket tarafından kabul edilip edilmediği kontrol edilmelidir.
- Konkordato projesi ve ödeme teklifleri değerlendirilmelidir.
Özellikle ticari alacaklarda fatura, sevk irsaliyesi, sözleşme, cari hesap kayıtları, banka dekontları, çek ve senetler önemli delil niteliğindedir.
Şirketin ticari defterlerinde alacağın eksik gösterilmesi veya hiç gösterilmemesi hâlinde uyuşmazlık doğabilir.
Konkordato Alacak Bildirimi Nasıl Yapılır?
İcra ve İflas Kanunu’nun 299. maddesine göre konkordato komiseri, alacaklıları ilan yoluyla alacaklarını bildirmeye davet eder.
Alacaklıların, komiserin alacak bildirimine ilişkin ilan tarihinden itibaren 15 gün içerisinde alacaklarını bildirmeleri gerekir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, sürenin şirketin ilk konkordato ilanından değil, kanunda öngörülen alacak bildirim çağrısından itibaren değerlendirilmesidir.
Alacak bildirimi sırasında alacağın dayanağı, miktarı ve varsa teminatları açıklanmalı; ilgili belgeler komiserliğe sunulmalıdır.
Alacağını bildirmeyen alacaklı, alacağı borçlunun bilançosunda kayıtlı değilse konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeme riskiyle karşılaşır.
Bu nedenle alacaklıların yalnızca şirket yetkilileriyle görüşerek ödeme sözü almaları yeterli değildir. Konkordato dosyasındaki resmî işlemler ayrıca takip edilmelidir.
Konkordato Alacak Bildirim Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?
Alacak bildirimi için öngörülen 15 günlük sürenin kaçırılması, alacağın her durumda kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.
Ancak alacağın bilançoda kayıtlı olup olmamasına göre konkordato müzakerelerine katılma ve oy kullanma bakımından ciddi sonuçlar doğabilir.
Sürenin kaçırılması durumunda alacağın varlığı, şirket kayıtları, konkordato dosyasındaki işlemler ve tasdik kararının kapsamı birlikte incelenmelidir.
Alacaklı, geç kaldığını düşünerek hukuki girişimlerden tamamen vazgeçmemelidir. Bununla birlikte süre kaybının bütün sonuçlarının sonradan giderilebileceği de varsayılmamalıdır.
Şirket Alacağımı Kabul Etmezse Ne Yapabilirim?
Konkordato sürecinde sık karşılaşılan sorunlardan biri, şirketin alacaklı tarafından bildirilen borcu kabul etmemesi veya eksik kabul etmesidir.
Örneğin bir şirketten 1.500.000 TL alacağı bulunan tedarikçi, alacağını komiserliğe bildirmiş olabilir. Buna karşılık borçlu şirket yalnızca 600.000 TL borcu bulunduğunu ileri sürebilir.
Bu durumda aradaki 900.000 TL yönünden çekişmeli alacak sorunu ortaya çıkar.
İcra ve İflas Kanunu’nun 302. maddesi kapsamında çekişmeli alacakların konkordato çoğunluğunun hesabında dikkate alınıp alınmayacağı mahkeme tarafından değerlendirilebilir.
Ayrıca İİK m.308/b uyarınca alacağı itiraza uğrayan alacaklılar, konkordatonun tasdiki kararının ilanından itibaren bir ay içerisinde dava açabilirler.
Bu dava yolunun kullanılmasında görevli mahkeme, dava şartları, alacağın dayanağı ve konkordato dosyasındaki önceki işlemler birlikte değerlendirilmelidir.
Konkordato İlan Eden Şirketin Çeki Ödenmezse Ne Olur?
Ticari hayatta konkordato mağduriyetlerinin önemli bir bölümü çeklerden kaynaklanmaktadır.
Mal veya hizmet karşılığında çek alan alacaklı, çekin ödeme tarihinde karşılıksız kalmasıyla karşılaşabilir.
Çek alacağı bakımından konkordato mühletinin icra takibine etkisi, çekin düzenlenme ve ibraz tarihleri, alacağın doğumu ve çekten sorumlu diğer kişiler ayrı ayrı incelenmelidir.
Konkordato mühleti verilmesi, çekten kaynaklanan bütün hukuki sorumlulukların otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Ayrıca konkordato korumasından yararlanan şirket ile çek üzerinde sorumluluğu bulunan diğer kişilerin hukuki durumları aynı olmayabilir.
Bu nedenle yalnızca konkordato ilan eden şirketin değil, çekten sorumlu diğer kişilere başvuru imkânlarının da araştırılması gerekir.
Konkordato İlan Eden Şirketin Kefilinden Alacak Tahsil Edilebilir mi?
Konkordato ilan eden bir şirketin borcu için gerçek kişiler veya başka şirketler tarafından kefalet verilmiş olabilir.
Bu durumda alacaklı açısından önemli bir tahsilat imkânı ortaya çıkabilir.
İcra ve İflas Kanunu’nun 303. maddesi, konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklının müşterek borçlulara ve kefillere karşı haklarının korunmasına ilişkin hükümler içermektedir.
Ancak kefaletin türü, şekil şartları, kefilin sorumluluğunun kapsamı ve alacaklının konkordato sürecindeki tutumu önem taşır.
Özellikle konkordato projesine oy verilmeden önce, kefillere ve diğer sorumlulara karşı hakların nasıl korunacağı değerlendirilmelidir.
Konkordato Projesine İtiraz Edilebilir mi?
Alacaklılar, konkordato projesinin kabul edilmesi ve mahkeme tarafından tasdik edilmesi sürecinde kanunda öngörülen haklarını kullanabilirler.
Şirketin sunduğu ödeme teklifinin alacaklıları nasıl etkileyeceği, borçlunun mal varlığı ve konkordatonun başarıya ulaşma ihtimali önemlidir.
İcra ve İflas Kanunu’nun 305. maddesi, konkordatonun tasdiki için gerekli şartları düzenlemektedir.
Buna göre mahkemenin yalnızca alacaklı çoğunluğunun kabulüyle yetinmemesi, kanunda öngörülen diğer tasdik şartlarını da değerlendirmesi gerekir.
Alacaklı, konkordato projesinin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa tasdik yargılamasında itirazlarını ileri sürebilir. Tasdik kararına karşı kanun yollarına başvuru bakımından ise İİK m.308/a hükümleri ve ilgili süreler dikkate alınmalıdır.
Konkordato Tasdik Edildiği Hâlde Şirket Ödeme Yapmazsa Ne Olur?
Konkordato projesinin mahkemece tasdik edilmesi, şirketin ödeme yükümlülüklerini yerine getireceği anlamına gelmez.
Uygulamada konkordato tasdik edildikten sonra da ödemelerin geciktirildiği veya hiç yapılmadığı durumlarla karşılaşılmaktadır.
İcra ve İflas Kanunu’nun 308/e maddesi uyarınca, kendisine konkordato projesine uygun ödeme yapılmayan alacaklı, konkordatoyu tasdik eden mahkemeden kendisi bakımından konkordatonun feshini isteyebilir.
Ayrıca konkordatonun kötü niyetle sakatlanmış olması hâlinde İİK m.308/f kapsamında tamamen fesih gündeme gelebilir.
Bu iki hukuki yolun şartları ve sonuçları birbirinden farklıdır.
Dolayısıyla tasdik edilen projeye göre ödeme alamayan alacaklının, mevcut kararın içeriğini ve ödeme takvimini inceleterek uygun hukuki yolu belirlemesi gerekir.
Konkordato İlan Eden Şirketten Alacağın Tamamı Alınabilir mi?
Bu sorunun her dosya bakımından geçerli tek bir cevabı bulunmamaktadır.
Alacağın tamamının tahsil edilip edilemeyeceği; konkordato projesinin içeriğine, alacağın niteliğine, mevcut teminatlara, kefalet ilişkilerine ve şirketin ödeme gücüne bağlıdır.
Bazı alacaklar tasdik edilen konkordatonun bağlayıcı etkisi dışında kalabilir. Bazı alacaklar bakımından ise tasdik edilen ödeme planı uygulanır.
Bu nedenle alacaklı açısından yalnızca konkordato ilan eden şirketin mal varlığının değil, mevcut bütün teminatların ve diğer sorumluların da incelenmesi önemlidir.
Konkordato İlan Eden Şirketten Alacağınızı Alamıyorsanız
Konkordato süreci, yalnızca borçlu şirketin korunmasına yönelik bir mekanizma değildir. Alacaklıların da kanunla güvence altına alınmış hakları bulunmaktadır.
Bununla birlikte konkordato dosyalarında yapılacak işlemler belirli usullere ve sürelere bağlıdır.
Alacağın komiserliğe bildirilmemesi, çekişmeli alacak bakımından dava süresinin kaçırılması veya konkordato projesine karşı gerekli itirazların yapılmaması, alacaklının hukuki durumunu olumsuz etkileyebilir.
Özellikle yüksek tutarlı ticari alacaklarda, konkordato ilan eden şirketten ödeme yapılmasını beklemek yerine dosyanın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Aydın, İzmir, Denizli ve Muğla başta olmak üzere konkordato ilan eden şirketlerden alacağı bulunan kişi ve işletmeler açısından; alacak bildirimi, icra takiplerinin durumu, çek ve senet alacakları, kefillerin sorumluluğu, çekişmeli alacak davaları ve konkordatonun feshi süreçleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Av. Orçun Akbulut
Sık Sorulan Sorular
Konkordato ilan eden şirket borcunu ödemezse ne olur?
Konkordato mühleti boyunca icra takipleri genel olarak durur. Ancak alacaklılar alacak bildirimi, konkordato projesine itiraz ve kanunda öngörülen diğer yollara başvurabilirler.
Konkordato ilan eden şirkete haciz yapılabilir mi?
Konkordato mühleti sırasında genel kural olarak yeni icra takibi yapılamaz ve önceki takipler durur. Kanunda belirli alacak türleri için istisnalar bulunmaktadır.
Konkordatoda alacak bildirme süresi kaç gündür?
İİK m.299 uyarınca konkordato komiserinin alacak bildirim çağrısına ilişkin ilanından itibaren 15 gündür.
Konkordato şirketten alacağımı tamamen alabilir miyim?
Alacağın tamamının tahsili, konkordato projesinin kapsamına, alacağın hukuki niteliğine ve mevcut teminatlara göre değişir.
Konkordato ilan eden şirketin kefiline icra takibi yapılabilir mi?
Kefaletin geçerliliği ve kapsamı ile İİK m.303 hükümleri dikkate alınarak kefile başvuru imkânı değerlendirilebilir.
Konkordato tasdik edildi ama şirket ödeme yapmıyor. Ne yapmalıyım?
Tasdik edilen projeye uygun ödeme yapılmaması hâlinde İİK m.308/e kapsamında konkordatonun alacaklı bakımından feshi gündeme gelebilir.