Banka hesabını bir arkadaşına, akrabasına veya internet üzerinden tanıştığı bir kişiye kullandırdıktan sonra hesabın dolandırıcılık amacıyla kullanıldığını öğrenen kişilerin sayısı son yıllarda ciddi biçimde artmıştır. Bazı kişiler ise hesaplarını kimseye vermediklerini, ancak banka veya ödeme hesaplarının bilgileri dışında kullanıldığını belirterek soruşturmayla karşılaşmaktadır.

Uygulamada çoğu kişi olaydan; banka hesabına bloke konulması, polis veya jandarma tarafından ifadeye çağrılması, savcılıktan gelen tebligat ya da farklı bir şehirde hakkında soruşturma bulunduğunun öğrenilmesi üzerine haberdar olmaktadır.

Bu noktada en önemli soru şudur:

“Dolandırıcılığı ben yapmadım ama para benim hesabıma gelmiş. Ceza alır mıyım?”

Bu sorunun tek başına banka hesabının kime ait olduğuna bakılarak cevaplandırılması mümkün değildir. Ceza soruşturmasında hesabın kime ait olduğunun yanında hesabı fiilen kimin kullandığı, paranın neden geldiği, hesap sahibinin dolandırıcılık eylemini bilip bilmediği ve gelen paranın daha sonra nereye gönderildiği araştırılır.

Dolandırıcılık Parasının Banka Hesabıma Gelmesi Suç Mudur?

Bir dolandırıcılık olayından elde edilen paranın kişinin banka hesabına gönderilmiş olması, hesap sahibinin otomatik olarak dolandırıcılık suçunu işlediği anlamına gelmez.

Ceza sorumluluğu şahsidir.

Bu nedenle yalnızca “para bu IBAN’a gönderilmiş” tespitinden hareketle kişinin dolandırıcılığı gerçekleştirdiği sonucuna varılması yeterli değildir.

Ancak uygulamada banka hesabı önemli bir delildir. Mağdurdan çıkan paranın doğrudan şüphelinin hesabına ulaşması halinde savcılık doğal olarak hesap sahibinin olayla bağlantısını araştıracaktır.

Asıl mesele bundan sonra başlar.

Hesap sahibi;

• Parayı kimin gönderdiğini biliyor muydu?
• Banka hesabını başka birisine kullandırdı mı?
• Mobil bankacılık şifresini başkasına verdi mi?
• Hesaba gelen parayı kendisi mi çekti?
• Para başka hesaba gönderildiyse işlemi kim yaptı?
• Para ATM’den çekildiyse kim tarafından çekildi?
• İşlem sırasında kullanılan telefon ve IP kayıtları kime ait?
• Hesap sahibi karşılığında komisyon aldı mı?
• Dolandırıcılığı gerçekleştiren kişilerle irtibatı var mıydı?

gibi sorular soruşturmanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Banka Hesabımı Arkadaşıma Verdim, Dolandırıcılık Yapmış: Ne Olur?

Uygulamada en sık karşılaşılan savunmalardan biri budur.

“Arkadaşımdı, hesabı kullanmak istedi.”

“Banka hesabı açamıyordu.”

“Borç para geleceğini söyledi.”

“Ticaret yaptığını söyledi.”

“Kripto para işlemi yapacağını söyledi.”

“IBAN istedi, ben de verdim.”

Bu açıklamalar doğru olabilir. Ancak ceza soruşturmasında yalnızca bu şekilde beyanda bulunulması çoğu zaman yeterli olmayacaktır.

Önemli olan anlatımın objektif delillerle desteklenebilmesidir.

Örneğin hesabı isteyen kişiyle yapılan WhatsApp görüşmeleri, para transferinden önceki mesajlar, banka kayıtları, telefon görüşmeleri, paranın gönderildiği sonraki hesaplar ve ATM kamera kayıtları olayın gerçek mahiyetinin ortaya çıkartılması bakımından önem taşıyabilir.

Bu nedenle banka hesabının dolandırıcılıkta kullanıldığını öğrenen kişinin ilk yapması gerekenlerden biri telefonundaki mesajları ve diğer dijital delilleri silmemektir.

IBAN Vermek Dolandırıcılık Suçuna İştirak Sayılır mı?

Her IBAN verme eylemi dolandırıcılık suçuna iştirak anlamına gelmez.

Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde kişinin dolandırıcılık eylemine bilerek ve isteyerek katılıp katılmadığı değerlendirilir.

Örneğin hesabını kullandıran kişinin, mağdurlardan para toplanacağını bildiği ve buna rağmen hesabını bu amaçla verdiği ortaya çıkarsa durum oldukça farklı olacaktır.

Buna karşılık gerçekten başka bir gerekçeyle hesabını kullandırmış ve hesabın dolandırıcılıkta kullanılacağını bilmiyorsa kastın bulunup bulunmadığının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu ayrım özellikle TCK 158 kapsamında yürütülen nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarında son derece önemlidir.

Neden Nitelikli Dolandırıcılık Soruşturması Açılıyor?

İnternet, sosyal medya, banka hesapları ve çeşitli dijital araçların kullanıldığı dolandırıcılık olayları olayın özelliklerine göre Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığa ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Özellikle internet üzerinden verilen sahte ilanlar, sosyal medya hesapları, sahte alışveriş işlemleri veya bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı yöntemlerde TCK 158 gündeme gelebilir.

Bu nedenle “Ben sadece IBAN’ımı verdim.” denilerek dosyanın önemsiz görülmesi ciddi bir hata olabilir.

Hakkında nitelikli dolandırıcılık soruşturması yürütülen kişinin dosyadaki suçlama ve delilleri öğrenmeden gelişigüzel ifade vermesi savunmayı güçleştirmek yerine zorlaştırabilir.

Polis İfadeye Çağırdıysa Ne Yapılmalı?

Telefonla aranarak veya resmi çağrı üzerine ifadeye davet edilen kişiler öncelikle hangi olay nedeniyle şüpheli olduklarını öğrenmelidir.

Özellikle şu hususların tespit edilmesi gerekir:

Mağdur kimdir?

Para hangi tarihte gönderilmiştir?

Hangi hesaba gönderilmiştir?

Ne kadar para gönderilmiştir?

Hesaptan daha sonra nereye transfer edilmiştir?

Hesap hareketlerinde başka benzer işlemler var mıdır?

Soruşturmanın hangi suçtan yürütüldüğü düşünülmektedir?

Ceza soruşturmasında ifade yalnızca “sorulan sorulara cevap verilen” sıradan bir işlem değildir. Şüphelinin ilk açıklamaları dosyanın sonraki aşamalarında karşısına çıkabilir.

Bu nedenle olayın gerçek akışının banka hareketleri ve dijital kayıtlarla birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

“Hesabı Ben Kullanmadım” Demek Yeterli mi?

Genellikle hayır.

Savcılık bu iddiayı doğrulayabilecek teknik ve maddi delilleri araştırabilir.

Özellikle mobil bankacılık işlemlerinin yapıldığı cihaz, IP kayıtları, GSM bilgileri, ATM kamera görüntüleri ve paranın sonraki hareketleri önem kazanabilir.

Örneğin mağdurun gönderdiği para hesap sahibinin hesabına geldikten birkaç dakika sonra başka bir kişinin hesabına aktarılmışsa, bu transferi kimin gerçekleştirdiğinin belirlenmesi gerekebilir.

Benzer şekilde para ATM’den çekilmişse kamera kayıtları önemli bir delil haline gelebilir.

Dolayısıyla savunmanın yalnızca sözlü açıklamaya değil, mümkün olduğu ölçüde maddi ve teknik delillere dayanması gerekir.

Banka Hesabına Neden Bloke Konulur?

Dolandırıcılık soruşturmalarında banka hesapları hakkında bloke veya el koyma tedbirleriyle karşılaşılabilir.

Özellikle suçtan elde edildiği değerlendirilen paranın banka hesaplarında bulunduğunun düşünülmesi halinde hesap hareketleri incelemeye alınabilir.

Burada iki ayrı mesele birbirinden ayrılmalıdır:

Birincisi kişinin ceza sorumluluğudur.

İkincisi banka hesabındaki para veya hesap üzerindeki tedbirdir.

Kişinin suç işlemediğini savunması, banka hesabındaki tedbirin kendiliğinden kalkacağı anlamına gelmeyebilir. Tedbirin hukuki dayanağı ve devam şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Birden Fazla Şehirde Hakkımda Dosya Açılmış Olabilir mi?

Evet.

Hesabın birden fazla dolandırıcılık olayında kullanılması halinde farklı mağdurların farklı şehirlerde şikâyette bulunması mümkündür.

Örneğin Aydın’daki bir hesap sahibinin banka hesabı İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa veya Antalya’daki farklı mağdurlardan para almak için kullanılmış olabilir.

Bu durumda kişi bir süre sonra farklı Cumhuriyet başsavcılıklarında yürütülen birden fazla soruşturmayla karşılaşabilir.

Bu nedenle yalnızca ilk öğrenilen dosyanın değil, banka hesabının hangi tarihler arasında ve kaç farklı işlemde kullanıldığının anlaşılması önem taşır.

Banka Hesabı Dolandırıcılıkta Kullanılan Kişinin Savunmasında Hangi Deliller Önemlidir?

Her dosyanın özellikleri farklı olmakla birlikte özellikle;

banka hesap hareketleri, mobil bankacılık kayıtları, IP ve cihaz bilgileri, HTS kayıtları, ATM kamera görüntüleri, para transfer zinciri, WhatsApp ve diğer mesajlaşma kayıtları, hesap sahibinin diğer şüphelilerle ilişkisi ve para karşılığında herhangi bir menfaat elde edip etmediği önem taşıyabilir.

Özellikle para transferinin tamamının incelenmesi gerekir.

Sadece mağdurdan hesaba gelen para değil, paranın hesaba geldikten sonra ne olduğu da önemlidir.

Mesajları Silmek Doğru mu?

Hayır.

Kişinin banka hesabını neden verdiğini veya hesabın başka biri tarafından kullanıldığını gösterebilecek mesajların silinmesi savunma açısından önemli bir delilin kaybolmasına neden olabilir.

WhatsApp, Telegram, SMS, Instagram mesajları veya diğer dijital görüşmeler olayın başlangıcını gösterebilir.

Özellikle hesabı isteyen kişinin;

“IBAN’ını gönder.”

“Para gelecek.”

“Benim hesabım blokeli.”

“Parayı şu hesaba aktar.”

gibi mesajları varsa bunların dosyanın bütünü içerisinde değerlendirilmesi gerekebilir.

Hesabıma Gelen Parayı Çektim ve Başkasına Verdim, Ne Olur?

Bu durum soruşturma açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gereken bir ihtimaldir.

Çünkü paranın hesaba gelmesinin yanında hesap sahibi tarafından çekilip başka bir kişiye teslim edilmesi de dosyada araştırılacaktır.

Ancak yine tek başına para çekme işlemi üzerinden otomatik bir suçluluk sonucu çıkarılamaz.

Paranın neden çekildiği, kime teslim edildiği, kişinin paranın kaynağını bilip bilmediği ve diğer şüphelilerle arasındaki ilişki birlikte değerlendirilmelidir.

Komisyon Karşılığında Banka Hesabı Kullandırmak

Hesabın belirli bir ücret veya komisyon karşılığında başka kişilerin kullanımına bırakılması savunma bakımından ayrıca önem taşır.

Özellikle çok sayıda kişiden para gelen, paraların kısa süre içerisinde başka hesaplara aktarıldığı veya nakit olarak çekildiği hesaplarda soruşturma makamları hesap sahibinin olayları bilip bilmediğini daha ayrıntılı araştırabilir.

Bu nedenle “hesabı kiraladım ama ne için kullanılacağını bilmiyordum” şeklindeki olaylarda somut dosya kapsamı son derece önemlidir.

Dolandırıcılık Soruşturmasında En Büyük Hata Nedir?

En sık yapılan hatalardan biri olayın önemsiz görülmesidir.

“Ben dolandırmadım, zaten bir şey olmaz.”

düşüncesiyle ifade verilmesi dosyanın teknik yönünün gözden kaçmasına neden olabilir.

Oysa savcılığın elinde mağdur beyanı, banka hareketleri, para transfer zinciri ve başka şüphelilerin ifadeleri bulunabilir.

Savunmanın bu deliller görülmeden kurulması ileride çelişkili açıklamalar ortaya çıkmasına yol açabilir.

Diğer önemli hata ise panik içerisinde mesajların, telefon kayıtlarının veya banka işlemlerine ilişkin belgelerin silinmesidir.

Banka Hesabım Dolandırıcılıkta Kullanıldıysa Ne Yapmalıyım?

Öncelikle paniğe kapılmadan olayın kronolojisi çıkarılmalıdır.

Hesap ne zaman ve neden başka bir kişiye verilmiştir?

Mağdurdan para ne zaman gelmiştir?

Parayı kim kullanmıştır?

Para nereye gitmiştir?

Hesabı isteyen kişiyle hangi görüşmeler yapılmıştır?

Bu soruların cevapları mümkün olduğunca belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ardından soruşturma dosyasındaki suçlama ve mevcut deliller incelenerek savunma belirlenmelidir.

Çünkü banka hesabının dolandırıcılıkta kullanılması ile hesap sahibinin dolandırıcılık suçunu işlemesi aynı şey değildir.

Ancak bu ayrımın ceza soruşturmasında somut deliller üzerinden ortaya konulması gerekir.

Sonuç

Banka hesabının veya IBAN’ın bir dolandırıcılık olayında kullanılması hesap sahibi açısından ciddi bir ceza soruşturmasına dönüşebilir.

Özellikle mağdurdan çıkan paranın doğrudan kişinin hesabına gelmesi halinde hesap sahibi şüpheli olarak soruşturmaya dahil edilebilir.

Bununla birlikte ceza sorumluluğunun belirlenmesinde yalnızca hesabın kime ait olduğu değil; hesabı kimin kullandığı, kişinin dolandırıcılık eyleminden haberdar olup olmadığı, paranın sonraki hareketleri, dijital kayıtlar ve diğer şüphelilerle bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle banka hesabının dolandırıcılıkta kullanıldığını öğrenen kişinin ifade vermeden önce dosyanın niteliğini anlaması, banka hareketlerini incelemesi ve elindeki dijital delilleri koruması önem taşır.

Özellikle nitelikli dolandırıcılık suçlamasının bulunduğu dosyalarda soruşturmanın ilk aşamasında yapılan açıklamalar yargılamanın sonraki aşamalarını doğrudan etkileyebilir.