“Tanımadığım bir kişiden hesabıma para geldi.”

“IBAN’ımı arkadaşıma vermiştim, gelen para dolandırıcılık parasıymış.”

“Mağdur parayı benim hesabıma göndermiş ama dolandırıcılığı ben yapmadım.”

“Polis aradı ve banka hesabım nedeniyle ifadeye çağırdı.”

Son yıllarda nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarında en sık karşılaşılan durumlardan biri, dolandırıcılık sonucu elde edildiği iddia edilen paranın doğrudan eylemi gerçekleştiren kişinin hesabına değil üçüncü kişilere ait banka hesaplarına gönderilmesidir.

Bunun sonucunda banka hesabının sahibi, mağdurla hiçbir zaman konuşmamış olsa dahi ceza soruşturmasına dahil edilebilmektedir.

Peki mağdurun parası sizin IBAN’ınıza geldiyse otomatik olarak dolandırıcılık suçundan ceza alır mısınız?

Hayır.

Paranın banka hesabınıza gelmesi önemli bir delildir ancak tek başına kişinin dolandırıcılık suçunu işlediğini göstermez.

Asıl araştırılması gereken, hesap sahibinin dolandırıcılık eylemini bilip bilmediği ve bu eyleme bilerek katkı sağlayıp sağlamadığıdır.

Dolandırıcılık Parasının IBAN’ıma Gelmesi Suç mu?

Bir suçtan elde edilen paranın banka hesabına gönderilmiş olması ile hesap sahibinin o suçu işlemiş olması aynı şey değildir.

Ceza sorumluluğu şahsidir.

Bu nedenle savcılığın yalnızca;

“Mağdurun parası bu hesaba gitmiş, hesap da şüpheliye ait.”

tespitiyle yetinmemesi gerekir.

Somut olayda hesap sahibinin eyleminin ve kastının araştırılması gerekir.

Ancak bu durum banka hesabına gelen paranın önemsiz olduğu anlamına da gelmez.

Mağdurdan çıkan paranın doğrudan sizin hesabınıza ulaşması, soruşturma makamlarının sizin olay içerisindeki konumunuzu araştırmasına neden olacaktır.

Sadece IBAN Sahibi Olmak Ceza İçin Yeterli mi?

Kural olarak yalnızca banka hesabının kişinin adına olması ceza sorumluluğunun kabulü için tek başına yeterli görülmemelidir.

Önemli olan hesap sahibinin olay içerisindeki gerçek rolüdür.

Örneğin;

mağdurla kim konuştu,

mağdura IBAN’ı kim gönderdi,

banka hesabını kim kullandı,

parayı kim başka hesaba aktardı,

parayı kim ATM’den çekti,

hesap sahibi para veya komisyon aldı mı,

hesap sahibi diğer şüphelilerle bağlantılı mı

soruları önem taşır.

Dolandırıcılık dosyasının banka hesabı sahibine kadar ulaşması soruşturmanın sonu değil, çoğu zaman başlangıcıdır.

IBAN’ımı Arkadaşıma Verdim, Hesaba Dolandırıcılık Parası Gelmiş

Uygulamada en sık karşılaşılan olaylardan biridir.

Kişi arkadaşının, akrabasının veya tanıdığı birisinin talebi üzerine IBAN’ını verir.

Bir süre sonra hesaba para gelir.

Hesap sahibi gelen parayı başka bir hesaba gönderir veya nakit olarak çekerek hesabı isteyen kişiye teslim eder.

Aylar sonra polis tarafından aranarak dolandırıcılık soruşturmasından ifadeye çağrılır.

Bu durumda;

IBAN’ın neden verildiği,

hesap sahibine ne söylendiği,

paranın geleceğinin bilinip bilinmediği,

paranın kaynağının bilinip bilinmediği,

paranın daha sonra ne yapıldığı,

hesap sahibinin herhangi bir kazanç sağlayıp sağlamadığı

araştırılacaktır.

“Arkadaşım istedi, ben de verdim.”

şeklindeki tek cümlelik açıklama her dosyada yeterli olmayabilir.

IBAN’ı İsteyen Kişiyle Mesajlar Önemli mi?

Evet.

Hesap sahibinin dolandırıcılık eylemini bilmediğini savunduğu dosyalarda olaydan önce yapılan yazışmalar son derece önemli olabilir.

Örneğin diğer kişi;

“Benim hesabımda problem var.”

“Bir müşterim para gönderecek.”

“IBAN’ını gönder.”

“Para gelince bana aktar.”

şeklinde mesajlar göndermiş olabilir.

Bu yazışmalar, hesabın hangi gerekçeyle verildiğinin anlaşılması bakımından değerlendirilmelidir.

Bu nedenle soruşturmayı öğrenen kişinin paniğe kapılarak WhatsApp, Telegram, SMS veya sosyal medya mesajlarını silmesi doğru değildir.

Hesabıma Gelen Parayı Başka Hesaba Gönderdim, Ceza Alır mıyım?

Bu durumda soruşturma açısından para transfer zinciri daha önemli hale gelir.

Örneğin mağdurdan gelen 100.000 TL kişinin hesabına girdikten birkaç dakika sonra başka bir banka hesabına aktarılmış olabilir.

Savcılık doğal olarak;

“Neden gelen parayı başka hesaba gönderdiniz?”

sorusunu soracaktır.

Hesap sahibinin bu işlemi neden yaptığı, paranın suçtan elde edildiğini bilip bilmediği ve parayı gönderdiği kişiyle ilişkisi araştırılır.

Transfer işlemini bizzat hesap sahibinin yapmış olması önemli bir delil olabilir.

Ancak yine de tek başına transfer işlemi üzerinden otomatik bir mahkûmiyet sonucu çıkarılması yerine kişinin kastının ve olayın tamamının değerlendirilmesi gerekir.

Hesabıma Gelen Parayı ATM’den Çektim

Mağdurdan gelen paranın hesap sahibi tarafından ATM’den çekilmesi de soruşturmada dikkate alınacaktır.

Örneğin kişi;

“Arkadaşım para beklediğini söyledi. Para gelince çekip kendisine verdim.”

şeklinde savunma yapabilir.

Bu durumda paranın kime teslim edildiği, teslimin nasıl gerçekleştiği, mesaj veya telefon görüşmelerinin bulunup bulunmadığı ve hesap sahibinin bu işlem karşılığında menfaat elde edip etmediği önem kazanabilir.

Para çekme işlemi dolandırıcılık eylemine ilişkin diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Parayı Ben Çekmedim, Başka Biri Çekti

Bu durumda ATM kamera görüntüleri önem kazanabilir.

Banka kartının başka bir kişide olduğu ve parayı o kişinin çektiği ileri sürülüyorsa mümkün olması halinde ATM görüntülerinin araştırılması gerekir.

Benzer şekilde mobil bankacılık üzerinden gerçekleştirilen transferlerde işlemi yapan cihaz ve diğer teknik kayıtlar da hesabı fiilen kimin kullandığının belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Özellikle eski tarihli işlemlerde bazı kayıtların saklama süreleri bulunduğundan savunma açısından gerekli delillerin mümkün olduğunca erken belirlenmesi önemlidir.

Hesabıma Tanımadığım Birinden Para Geldi, Ne Yapmalıyım?

Tanımadığınız bir kişiden beklemediğiniz para transferi geldiğinde parayı hemen harcamak veya başka bir kişiye göndermek yerine işlemin neden gerçekleştiğinin anlaşılması gerekir.

Özellikle üçüncü bir kişi;

“Yanlışlıkla sana gönderdiler, şu IBAN’a aktar.”

gibi bir talepte bulunuyorsa dikkatli olunmalıdır.

Çünkü bazı dolandırıcılık yöntemlerinde üçüncü kişilere ait banka hesapları para transfer zincirinde kullanılabilmektedir.

Hesaba beklenmedik şekilde gelen paranın kaynağının araştırılması ileride ortaya çıkabilecek hukuki sorunların önlenmesi açısından önemlidir.

Komisyon Karşılığında IBAN Kullandırmak

“IBAN’ını ver, gelen paradan yüzde 5 senin.”

“Banka hesabını birkaç gün kullanacağız.”

“Hesabını kiralarsan para kazanırsın.”

şeklindeki teklifler ciddi risk taşır.

Özellikle kişinin hesabına çok sayıda farklı kişiden para geliyor, paralar kısa süre içerisinde başka hesaplara aktarılıyor ve hesap sahibi bunun karşılığında ücret alıyorsa savcılık hesap sahibinin işlemlerin niteliğinden haberdar olup olmadığını ayrıntılı biçimde araştırabilir.

Hesabın belirli bir ücret karşılığında kullandırılmış olması tek başına her somut olayın sonucunu belirlemese de hesap sahibinin kastının değerlendirilmesinde önemli bir olgu haline gelebilir.

IBAN Dolandırıcılığında Kast Neden Önemlidir?

Dolandırıcılık kasten işlenebilen bir suçtur.

Bu nedenle hesap sahibinin suçtan elde edilen paranın hesabına gönderileceğini bilip bilmediği temel meselelerden biridir.

Bir kişinin normal bir ticari işlem nedeniyle hesabına para gelmesi ile hesabının dolandırıcılık gelirlerinin toplanması amacıyla kullanılacağını bilerek hesap bilgilerini vermesi aynı şekilde değerlendirilemez.

Savunmada bu nedenle yalnızca hesap hareketleri değil, hesabın neden ve hangi koşullarda kullandırıldığı da önem taşır.

Mağdurla Hiç Konuşmadım, Yine de Sanık Olur muyum?

Mağdurla hiç iletişim kurmamış olmak savunma açısından önemli olabilir ancak tek başına dosyanın sona ermesini garanti etmez.

Çünkü dolandırıcılık suçunda birden fazla kişinin farklı görevler üstlendiği iddia edilebilir.

Bir kişi mağdurla iletişim kurarken başka bir kişinin banka hesabının kullanıldığı ileri sürülebilir.

Bu nedenle savcılık hesap sahibinin diğer şüphelilerle ilişkisini ve eyleme bilerek katkıda bulunup bulunmadığını araştıracaktır.

Mağdurla hiç görüşmemiş olmak bu değerlendirmede dikkate alınması gereken önemli unsurlardan biridir.

IBAN’ımı Ben Vermedim, Hesabım Ele Geçirildi

Bazı olaylarda hesap sahibi banka hesabının bilgisi dışında kullanıldığını ileri sürebilir.

Bu durumda hesabın nasıl ele geçirildiği ve işlemlerin kim tarafından gerçekleştirildiği teknik deliller üzerinden araştırılmalıdır.

Mobil bankacılık giriş kayıtları, cihaz bilgileri, telefon hattına ilişkin kayıtlar ve para transferlerinin devamı önem taşıyabilir.

Hesap sahibinin hesabının ele geçirildiğini ne zaman fark ettiği ve bankaya herhangi bir bildirim yapıp yapmadığı da somut olay bakımından değerlendirilebilir.

Polis IBAN Nedeniyle İfadeye Çağırdıysa Ne Yapılmalı?

İfadeye gitmeden önce öncelikle hangi para transferi nedeniyle soruşturma yürütüldüğü öğrenilmelidir.

Özellikle;

para hangi tarihte geldi,

kim gönderdi,

ne kadar gönderildi,

para daha sonra nereye gitti,

işlemi kim yaptı

sorularının cevapları belirlenmelidir.

Aylar önce gerçekleşen banka işlemi hatırlanmıyorsa tahmin yürütmek yerine banka kayıtlarının incelenmesi daha sağlıklıdır.

İlk ifadenin daha sonra dosyaya giren teknik kayıtlarla çelişmemesi önemlidir.

Savcılık Banka Hareketlerinin Tamamını İnceler mi?

Soruşturmanın kapsamına göre ilgili banka hareketleri temin edilebilir.

Bu durumda yalnızca şikâyetçinin gönderdiği para değil, hesabın genel kullanım biçimi de görülebilir.

Örneğin kısa bir zaman diliminde çok sayıda farklı kişiden para geldiği ve bu paraların hemen başka hesaplara gönderildiği görülüyorsa bu hareketler soruşturmada değerlendirilebilir.

Buna karşılık kişinin hesabında tek ve istisnai bir işlem bulunması da dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Aynı IBAN’a Birden Fazla Mağdur Para Göndermişse Ne Olur?

Bu durum soruşturmanın kapsamını önemli ölçüde değiştirebilir.

Aynı banka hesabına farklı kişiler tarafından para gönderilmişse her işlem ayrı ayrı incelenmelidir.

Hesap sahibi hesabını belirli bir süre başka bir kişiye verdiğini savunuyorsa bu dönemin başlangıç ve bitiş tarihleri önemlidir.

Ayrıca farklı mağdurların nasıl kandırıldığı ve aynı kişi veya kişiler tarafından yönlendirilip yönlendirilmediği araştırılabilir.

Bu tür dosyalarda farklı şehirlerde birden fazla soruşturmayla karşılaşılması da mümkündür.

IBAN’ıma Gelen Para Nedeniyle Hesabıma Bloke Konuldu

Dolandırıcılık soruşturmalarında banka hesapları üzerinde çeşitli tedbirlerle karşılaşılabilir.

Hesap sahibi bazen soruşturmayı ilk kez bankacılık işlemi yapamadığında öğrenmektedir.

Burada iki ayrı konu bulunmaktadır:

Birincisi kişinin dolandırıcılık suçundan cezai sorumluluğu.

İkincisi banka hesabı veya hesaptaki para üzerindeki tedbir.

Kişinin dolandırıcılığı gerçekleştirmediğini savunması hesap üzerindeki tedbirin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Tedbirin dayanağının ve kapsamının ayrıca incelenmesi gerekir.

Dolandırıcılık Parasını Mağdura İade Edersem Dosya Kapanır mı?

Paranın mağdura iade edilmesi her durumda soruşturmayı otomatik olarak sona erdirmez.

Dolandırıcılık suçlarında somut olayın şartlarına göre etkin pişmanlık hükümleri gündeme gelebilir.

Ancak özellikle dolandırıcılıktan haberi olmadığını ve suç işlemediğini savunan hesap sahibinin ödeme yapmadan önce bunun hukuki sonuçlarını değerlendirmesi gerekir.

Zararın giderilmesi ile suçun işlendiğinin kabul edilmesi aynı kavramlar değildir; ancak savunma stratejisi dosyanın somut özelliklerine göre belirlenmelidir.

IBAN Nedeniyle Tutuklama Olur mu?

Sadece bir banka hesabının kişiye ait olması otomatik olarak tutuklama sonucu doğurmaz.

Tutuklama için Ceza Muhakemesi Kanunu’nda aranan koşulların bulunması gerekir.

Bununla birlikte çok sayıda mağdurun bulunduğu, yüksek miktarlı para hareketlerinin gerçekleştiği veya kişinin organize bir yapı içerisinde hareket ettiğinin ileri sürüldüğü nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarında koruma tedbirleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle dosyanın kapsamı önemlidir.

IBAN Dolandırıcılığı Dosyasında Hangi Deliller Önemlidir?

Somut olayın özelliklerine göre özellikle;

banka hesap hareketleri,

para transfer zinciri,

FAST ve EFT kayıtları,

ATM kamera görüntüleri,

mobil bankacılık kayıtları,

IP ve cihaz bilgileri,

telefon görüşmeleri,

WhatsApp ve diğer mesajlaşmalar,

mağdurla iletişim kurulan telefon ve sosyal medya hesapları,

diğer şüphelilerle irtibatlar

önem taşıyabilir.

Savunmanın amacı yalnızca “IBAN bana ait” gerçeğini açıklamak değil, hesabın dolandırıcılık olayındaki gerçek fonksiyonunu ortaya koymaktır.

IBAN’ıma Dolandırıcılık Parası Geldiyse Ne Yapmalıyım?

Öncelikle olayın kronolojisini çıkarın.

Paranın hangi tarihte ve kimden geldiğini belirleyin.

Paranın hesaba geldikten sonra ne olduğunu tespit edin.

IBAN’ı başka bir kişiye verdiyseniz o kişiyle yaptığınız yazışmaları koruyun.

Banka hesabınızı veya kartınızı başkası kullandıysa bunun hangi tarihler arasında gerçekleştiğini belirlemeye çalışın.

İşlemlerle ilgili mesajları, dekontları ve diğer dijital kayıtları silmeyin.

İfadeye çağrıldıysanız hangi soruşturma ve hangi para transferi nedeniyle çağrıldığınızı öğrenin.

Dosyanın özelliğine göre banka ve dijital delillerin toplanması veya incelenmesi gerekebilir.

En Büyük Hata: “IBAN Benim Ama Dolandırıcılığı Ben Yapmadım, Bir Şey Olmaz”

Banka hesabının kişinin adına olması tek başına mahkûmiyet anlamına gelmez.

Ancak bu nedenle soruşturmanın önemsenmemesi de doğru değildir.

Özellikle mağdurun parasının doğrudan şüphelinin hesabına geldiği dosyalarda hesap sahibi ile para arasında objektif bir bağlantı bulunmaktadır.

Savunmada yapılması gereken bu bağlantının nedenini açıklamaktır.

IBAN neden verildi?

Paranın geleceği biliniyor muydu?

Paranın suçtan elde edildiği biliniyor muydu?

Para neden başka hesaba gönderildi?

Hesap sahibi bundan bir menfaat elde etti mi?

Bu soruların somut deliller üzerinden cevaplandırılması dosyanın değerlendirilmesinde önem taşır.

Sonuç

IBAN’a dolandırıcılık sonucu elde edilen paranın gelmesi, hesap sahibinin otomatik olarak nitelikli dolandırıcılık suçundan cezalandırılacağı anlamına gelmez.

Ancak mağdurun parasının kişinin hesabına ulaşması ceza soruşturması açısından önemli bir bağlantıdır ve hesap sahibinin olay içerisindeki rolü araştırılacaktır.

Asıl belirleyici mesele hesap sahibinin dolandırıcılık eylemini bilip bilmediği ve eyleme bilerek katkı sağlayıp sağlamadığıdır.

Bu nedenle banka hesabının kime ait olduğunun yanında mağdurla kimin iletişim kurduğu, IBAN’ı kimin verdiği, hesabı fiilen kimin kullandığı, paranın hesaptan nasıl çıktığı, hesap sahibinin menfaat sağlayıp sağlamadığı ve diğer şüphelilerle bağlantısı birlikte değerlendirilmelidir.

IBAN veya banka hesabı nedeniyle nitelikli dolandırıcılık soruşturmasına dahil edilen kişinin özellikle ilk ifade öncesinde banka hareketlerini ve dijital delilleri değerlendirmesi, olayın kronolojisini belirlemesi ve savunmasını somut dosya üzerinden oluşturması önem taşır.