Türkiye’de çalışma izni olmadan çalışan yabancıların sayısı kadar, bu kişileri çalıştıran işverenlerin karşı karşıya kalabileceği hukuki yaptırımlar da önemli bir sorundur. Özellikle restoran, otel, inşaat, tarım, tekstil ve ev hizmetleri gibi sektörlerde çalışma izni bulunmayan yabancıların tespit edilmesi, hem yabancı çalışan hem de işveren açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Peki, kaçak çalışan yabancı yakalanırsa ne olur? Yabancı işçi hemen sınır dışı edilir mi? İşverene ne kadar para cezası kesilir? Çalışma izni olmadan çalışan yabancının deport kararına itiraz etmesi mümkün müdür?

Türkiye’de çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında idari para cezası uygulanabilir ve sınır dışı etme süreci başlatılabilir. Yabancıyı izinsiz çalıştıran işveren de ayrıca idari yaptırımlarla karşılaşır.

Ancak çalışma izninin bulunmaması, yabancının hiçbir hukuki hakkı olmadığı veya her durumda derhâl sınır dışı edileceği anlamına gelmez.

Çalışma İzni Olmadan Çalışan Yabancı Yakalanırsa Ne Olur?

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca Türkiye’de yabancıların çalışabilmesi, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere çalışma izni veya çalışma izni muafiyetine bağlıdır.

Yabancının çalışma izni olmadan çalıştığının tespit edilmesi hâlinde çalışma mevzuatı kapsamında idari yaptırımlar uygulanabilir.

Ayrıca 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54/1-ğ maddesi uyarınca çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınması gündeme gelir.

Bu süreçte yabancının kimlik ve ikamet durumu, çalışma koşulları, Türkiye’deki ailevi bağları ve sınır dışı edilmesine engel olabilecek kanuni durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Çalışma izni ihlalinin tespit edilmesi ile yabancının fiilen Türkiye’den çıkarılması aynı işlem değildir.

Kaçak Çalışan Yabancı Hemen Deport Edilir mi?

Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme işlemi başlatılabilir. Ancak yabancının herhangi bir hukuki inceleme yapılmadan aynı anda sınır dışı edilmesi gerektiği söylenemez.

6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.

Sınır dışı etme kararının hukuka uygunluğu, yalnızca çalışma izninin bulunup bulunmadığı yönünden değil, işlemin kanuni dayanağı ve somut olayın özellikleri bakımından da incelenebilir.

Örneğin yabancının gerçekten çalışıp çalışmadığı, tespitin hangi delillere dayandığı, geçerli bir çalışma izni muafiyetinin bulunup bulunmadığı veya çalışma izninin kapsamı uyuşmazlık konusu olabilir.

Ayrıca yabancının sınır dışı edilmesine engel oluşturabilecek 6458 sayılı Kanun’un 55. maddesindeki durumların bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Çalışma İzni Olmadan Çalışan Yabancıya Ne Kadar Para Cezası Kesilir?

6735 sayılı Kanun’un 23. maddesinde çalışma izni olmadan çalışmaya ilişkin idari para cezaları düzenlenmiştir.

İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme esaslarına göre güncellendiğinden, uygulanacak tutarın ihlalin gerçekleştiği yıl ve ilgili mevzuat dikkate alınarak belirlenmesi gerekir.

İzinsiz çalışan yabancı ile onu çalıştıran işverene uygulanacak yaptırımlar birbirinden farklıdır.

Ayrıca yabancının bir işverene bağlı olarak çalışması ile kendi nam ve hesabına çalışması arasında da yaptırım bakımından farklılık bulunmaktadır.

İşverenin birden fazla yabancıyı izinsiz çalıştırması hâlinde her yabancı yönünden ayrı yaptırım gündeme gelebilir.

Kaçak Yabancı İşçi Çalıştıran İşverene Ne Olur?

Türkiye’de çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işveren, 6735 sayılı Kanun kapsamında idari para cezasıyla karşılaşabilir.

Bunun yanında yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderleri, ülkelerine dönmeleri için gerekli masraflar ve gerektiğinde sağlık harcamaları yönünden kanunda öngörülen koşullarda işverenin sorumluluğu gündeme gelebilir.

İşverenin sorumluluğu yalnızca para cezasından ibaret değildir.

Çalışmanın niteliğine göre sosyal güvenlik mevzuatı, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ve işçilik alacakları bakımından da hukuki sonuçlar doğabilir.

Özellikle yabancı işçinin iş kazası geçirmesi, ücretinin ödenmemesi veya sigortasız çalıştırılması hâlinde farklı hukuki uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir.

Çalışma İzni Olmayan Yabancı Sigortalı Gösterilebilir mi?

Sosyal güvenlik kaydının bulunması ile yabancının Türkiye’de hukuka uygun çalışma hakkına sahip olması farklı konulardır.

Bir yabancının SGK kaydının yapılmış olması, çalışma izni alma yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aynı şekilde çalışma izninin bulunmaması da fiilen gerçekleşen çalışmanın ve buna bağlı sosyal güvenlik yükümlülüklerinin hiçbir şekilde dikkate alınmayacağı anlamına gelmez.

İşverenin yabancıyı çalıştırmadan önce çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti bakımından hukuki durumunu değerlendirmesi gerekir.

Kaçak Çalışan Yabancı Geri Gönderme Merkezine Alınır mı?

Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı verilmesi, idari gözetim uygulanması ihtimalini de gündeme getirebilir.

Ancak sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı farklı işlemlerdir.

Yabancının geri gönderme merkezinde tutulabilmesi için 6458 sayılı Kanun’un 57. maddesindeki idari gözetim koşullarının bulunması gerekir.

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Yabancının sabit ikamet adresinin bulunması, ailevi bağları, kaçma riskinin değerlendirilmesi ve idari gözetime alternatif yükümlülüklerin yeterli olup olmadığı somut olayda önem taşıyabilir.

Kaçak Çalışan Yabancının Deport Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Sınır dışı etme kararına karşı 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Dava açma süresi, sınır dışı etme kararının tebliğinden itibaren yedi gündür.

Dava dilekçesinde işlemin hangi gerekçeyle hukuka aykırı olduğu somut biçimde açıklanmalıdır.

Özellikle;

• Çalışma izni bulunmadığına ilişkin tespitin doğruluğu,
• Yabancının fiilen çalışıp çalışmadığı,
• Çalışma izni muafiyeti bulunup bulunmadığı,
• Sınır dışı kararının dayandığı maddi olgular,
• Yabancının aile hayatı ve Türkiye’deki bağları,
• Sınır dışı edilmesine engel olabilecek kanuni durumlar,

incelenmelidir.

Süresinde açılan davanın sınır dışı işleminin uygulanmasına etkisi de 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında değerlendirilmelidir.

İdari gözetim kararı bulunuyorsa bu karara karşı ayrıca sulh ceza hâkimliğine başvurulması gerekebilir.

Türk Vatandaşıyla Evli Kaçak Çalışan Yabancı Deport Edilir mi?

Türk vatandaşıyla evli olmak, çalışma izni olmadan çalışmayı hukuka uygun hâle getirmez.

Evlilik nedeniyle aile ikamet izni bulunması da tek başına çalışma izni yerine geçmez.

Ancak gerçek ve devam eden evlilik, ortak çocuklar ve Türkiye’deki aile hayatı, sınır dışı kararının hukuki denetiminde önem taşıyabilir.

Özellikle Anayasa’nın 20. ve 41. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi kapsamında aile hayatına saygı hakkının değerlendirilmesi gerekebilir.

Bununla birlikte aile bağlarının bulunması, yabancıya çalışma izni kurallarını ihlal etme hakkı vermez.

Kaçak Çalışan Yabancı Ücretini Alabilir mi?

Çalışma izninin bulunmaması, yabancının fiilen yaptığı iş karşılığında ücret talep etmesinin her durumda mümkün olmadığı anlamına gelmez.

İşçinin fiilen çalışıp çalışmadığı, çalışma süresi, ödenmeyen ücretleri ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği değerlendirilmelidir.

Yabancı işçinin çalışma izni olmadan çalıştırılmış olması, işverenin yapılan işten karşılıksız yararlanmasını kendiliğinden haklı kılmaz.

Ancak ücret, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacakları bakımından her talep kendi hukuki koşulları içinde incelenmelidir.

Kaçak Çalışan Yabancı İş Kazası Geçirirse Ne Olur?

Çalışma izni olmadan çalıştırılan yabancının iş kazası geçirmesi hâlinde işverenin sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir.

Çalışma izni bulunmaması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

İş kazasının oluş şekli, işverenin kusuru, sigortalılık durumu, sağlık giderleri ve tazminat talepleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu tür olaylarda yalnızca yabancılar hukuku değil, iş hukuku ve sosyal güvenlik hukuku bakımından da inceleme yapılması gerekir.

Kaçak Yabancı İşçi Çalıştırma Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?

6735 sayılı Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarına karşı başvuru yolu, cezanın hukuki niteliği ve özel mevzuat hükümleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

İdari yaptırım kararının tebliği, ihlalin tespitine ilişkin tutanaklar, yabancının çalışma statüsü ve cezanın hesaplanma biçimi incelenmelidir.

İdari para cezasının iptali veya kaldırılması için yapılacak başvuruda yalnızca ceza miktarına değil, ihlalin hukuken oluşup oluşmadığına da odaklanılmalıdır.

Özellikle çalışma izni muafiyeti bulunan kişiler, fiilen çalışma ilişkisi bulunmayan durumlar veya yanlış kişi ya da işveren hakkında işlem yapılması gibi ihtimaller önem taşıyabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçak çalışan yabancı kesin deport edilir mi?

Çalışma izni olmadan çalışmak kanunda sınır dışı etme sebebi olarak düzenlenmiştir. Ancak sınır dışı kararının hukuka uygunluğu yargısal denetime tabidir ve kanuni engeller ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaçak yabancı işçi çalıştıran işveren hapis cezası alır mı?

Yalnızca çalışma izni olmadan yabancı çalıştırılması, 6735 sayılı Kanun kapsamında esas olarak idari yaptırıma konu olur. Ancak olayda insan ticareti, zorla çalıştırma veya başka bir suçun unsurları bulunuyorsa ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilir.

Çalışma izni olmayan yabancı SGK’lı olabilir mi?

SGK kaydı ile çalışma izni farklı hukuki yükümlülüklerdir. SGK kaydı, yabancının çalışma izni alma zorunluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kaçak çalışan yabancının eşi Türk vatandaşıysa ne olur?

Evlilik, izinsiz çalışmayı hukuka uygun hâle getirmez. Ancak aile hayatı ve ortak çocuklar, sınır dışı kararının hukuki değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Kaçak çalışan yabancı geri gönderme merkezinden çıkarılabilir mi?

İdari gözetim kararının hukuki şartları bulunmuyorsa veya devamı gerekli değilse sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Kaçak yabancı çalıştırma cezasını kim öder?

İzinsiz çalışan yabancıya ve onu çalıştıran işverene kanunda öngörülen ayrı idari para cezaları uygulanabilir.

Sonuç: Kaçak Çalışan Yabancı ve İşveren Açısından Hukuki Süreç

Türkiye’de çalışma izni olmadan yabancı çalıştırılması, yalnızca idari para cezasıyla sınırlı olmayan hukuki sonuçlar doğurabilir.

Yabancı çalışan hakkında sınır dışı etme işlemi başlatılabilirken, işveren bakımından idari para cezaları, kanunda öngörülen gider sorumlulukları ve çalışma ilişkisinden kaynaklanan diğer yükümlülükler gündeme gelebilir.

Ancak her olayda çalışma ilişkisinin niteliği, çalışma izni veya muafiyet durumu, idari işlemin gerekçesi ve ilgili kanuni koşullar ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Aydın, Kuşadası, Didim, Söke, Nazilli, İzmir ve Muğla çevresinde çalışma izni olmadan yabancı çalıştırma cezaları, deport kararları ve idari gözetim işlemleri hakkında hukuki danışmanlık için Avukat Orçun Akbulut ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim: https://www.orcunakbulut.av.tr/