Hakkınızda verilen adli kontrol kararı nedeniyle haftanın belirli günlerinde karakola imza vermek zorunda mı kalıyorsunuz? Yurt dışı çıkış yasağı nedeniyle iş seyahatinize çıkamıyor veya ev hapsi yüzünden çalışamıyor musunuz?

Adli kontrol kararı verilmiş olması, bu tedbirlerin yargılama sonuna kadar mutlaka devam edeceği anlamına gelmez.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında adli kontrol kararının kaldırılması, değiştirilmesi veya belirli yükümlülüklerden geçici olarak muaf tutulma talebinde bulunulabilir.

Bu yazıda adli kontrol kararının nasıl kaldırılacağını, imza yükümlülüğünün sona erdirilmesini, yurt dışı çıkış yasağına itirazı, ev hapsinin kaldırılmasını ve 2026 yılı itibarıyla uygulanacak hukuki süreleri açıklıyoruz.

1. Adli Kontrol Kararı Nedir?

Adli kontrol, ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında şüpheli ya da sanığın belirli yükümlülüklere tabi tutulmasını sağlayan bir koruma tedbiridir.

CMK’nın 109. maddesinde düzenlenen adli kontrol, kanuni koşulların oluşması hâlinde tutuklamaya alternatif olarak uygulanabilir.

En sık karşılaşılan adli kontrol tedbirleri şunlardır:

• Belirli günlerde karakola veya ilgili kuruma imza verme.
• Yurt dışına çıkış yasağı.
• Konutu terk etmeme, diğer adıyla ev hapsi.
• Belirli yerlere düzenli olarak başvurma.
• Hâkim tarafından belirlenen diğer kanuni yükümlülükler.

Adli kontrol, mahkûmiyet anlamına gelmez. Ceza yargılaması sırasında uygulanan geçici bir tedbirdir.

Bu nedenle tedbirin devamının gerekli olup olmadığı ve kişi üzerindeki etkileri hukuken değerlendirilebilir.

2. Adli Kontrol Kararı Nasıl Kaldırılır?

Adli kontrol kararının kaldırılması, CMK’nın 110 ve 111. maddeleri kapsamında talep edilebilir.

Şüpheli veya sanık, hakkında uygulanan adli kontrol tedbirinin kaldırılması için başvuruda bulunabilir.

Başvurunun yapılacağı yargı mercii, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu aşamaya göre belirlenir.

Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısının görüşü alınarak sulh ceza hâkimliği tarafından karar verilebilir.

Kovuşturma aşamasında ise dosyanın bulunduğu görevli ve yetkili mahkemeye başvurulabilir.

Adli kontrolün kaldırılması için hazırlanan dilekçede yalnızca kişinin tedbir nedeniyle mağdur olduğunu belirtmek yeterli olmayabilir.

Tedbirin neden artık gerekli olmadığı, hangi koşulların değiştiği ve yükümlülüğün kişi üzerindeki somut etkileri açıklanmalıdır.

3. Karakola İmza Verme Yükümlülüğü Nasıl Kaldırılır?

Adli kontrol kararlarında sıkça karşılaşılan uygulamalardan biri, kişinin belirlenen günlerde kolluk birimine başvurmak zorunda olmasıdır.

Özellikle haftada birkaç gün imza verme yükümlülüğü, kişinin iş ve aile yaşamını etkileyebilir.

İmza yükümlülüğünün kaldırılması talebinde aşağıdaki hususlar değerlendirilebilir:

• Kişinin sabit ikametgâhının bulunması.
• Düzenli bir işte çalışması.
• Daha önceki imza yükümlülüklerine eksiksiz uyması.
• Delillerin toplanmış olması.
• Kaçma şüphesini destekleyen somut olguların bulunmaması.
• Tedbirin devamının ölçülü olup olmadığı.

İmza yükümlülüğünün tamamen kaldırılması mümkün görülmüyorsa imza sıklığının azaltılması veya yükümlülüğün değiştirilmesi de talep edilebilir.

Örneğin haftada üç gün imza vermek zorunda olan kişinin çalışma koşulları ve dosyadaki mevcut durum değerlendirilerek daha hafif bir yükümlülük uygulanması istenebilir.

Ancak bu taleplerin kabulü, somut dosyadaki hukuki şartlara bağlıdır.

4. Yurt Dışı Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır?

Yurt dışı çıkış yasağı, özellikle uluslararası ticaret yapan, yurt dışında çalışan veya aile üyeleri başka ülkelerde yaşayan kişiler bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması için ilgili yargı merciine başvurulabilir.

Başvuruda seyahatin amacı, süresi, zorunluluğu ve kişinin Türkiye ile mevcut bağları değerlendirilebilir.

Özellikle şu belgeler başvuruyu destekleyebilir:

• Yurt dışındaki işverenden alınan yazılar.
• Ticari toplantı veya iş sözleşmesine ilişkin belgeler.
• Yurt dışında yaşayan aile üyelerine ilişkin belgeler.
• Sağlık nedeniyle yapılacak seyahate ilişkin belgeler.
• Gidiş ve dönüş tarihlerini gösteren seyahat planı.

Yurt dışı çıkış yasağının tamamen kaldırılması mümkün görülmüyorsa belirli bir seyahat için geçici muafiyet talep edilmesi de değerlendirilebilir.

Ancak seyahat planının bulunması, yasağın kendiliğinden kaldırılmasını sağlamaz.

Yargı mercii, tedbirin uygulanma nedenlerini ve dosyanın özelliklerini birlikte değerlendirir.

5. Ev Hapsi Nasıl Kaldırılır?

Konutunu terk etmeme yükümlülüğü, günlük yaşam üzerindeki etkileri nedeniyle adli kontrol tedbirleri arasında ayrıca değerlendirilmesi gereken bir uygulamadır.

Ev hapsi altında bulunan kişinin çalışma, sağlık ve aile yaşamına ilişkin koşulları, tedbirin devamının gerekli olup olmadığının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Ev hapsinin kaldırılması için ilgili yargı merciine başvurulabilir.

Başvuruda özellikle şu hususlar üzerinde durulabilir:

• Ev hapsinin uygulanmasına neden olan koşulların değişmesi.
• Soruşturma veya kovuşturmanın geldiği aşama.
• Delillerin mevcut durumu.
• Kişinin sağlık koşulları.
• Çalışma ve aile yaşamı üzerindeki somut etkiler.
• Daha hafif adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağı.

Ev hapsinin tamamen kaldırılması dışında, uygun koşullarda başka bir adli kontrol tedbiriyle değiştirilmesi de talep edilebilir.

Sağlık veya çalışma koşullarına ilişkin iddiaların mümkün olduğunca belgelerle desteklenmesi önemlidir.

6. Adli Kontrol Kararının Kaldırılması Kaç Gün Sürer?

CMK’nın 111. maddesi uyarınca şüpheli veya sanığın adli kontrolün kaldırılması yönündeki talebi üzerine, Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkeme beş gün içinde karar verebilir.

Bu süre, adli kontrol kararının mutlaka beş gün içerisinde kaldırılacağı anlamına gelmez.

Başvurunun kabul edilip edilmeyeceği dosyanın özelliklerine göre belirlenir.

Adli kontrol kararının kaldırılması talebi reddedilirse kararın niteliğine ve kanuni koşullara göre itiraz yolu değerlendirilebilir.

7. Adli Kontrol Kararına İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Adli kontrole ilişkin kararlara karşı CMK’nın 111. maddesi kapsamında itiraz edilebilir.

CMK’nın 268. maddesinde düzenlenen genel itiraz süresi, kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde kararın öğrenildiği tarihten itibaren iki haftadır.

İtiraz süresinin hesaplanmasında kararın tarihi, bildirim şekli ve varsa özel hükümler dikkate alınmalıdır.

Adli kontrol kararına itiraz ile adli kontrolün kaldırılması talebi aynı hukuki işlem değildir.

İtiraz, verilen kararın kanun yolu denetimini amaçlar. Kaldırma talebi ise mevcut tedbirin devamının gerekli olup olmadığının yeniden değerlendirilmesini sağlar.

Bu nedenle hangi başvurunun yapılacağı somut dosyaya göre belirlenmelidir.

8. Adli Kontrol Kararı Kendiliğinden Kalkar mı?

Adli kontrolün belirli sürelerde incelenmesi ve kanunda öngörülen azami sürelerin gözetilmesi gerekir.

CMK’nın 110. maddesi uyarınca adli kontrol yükümlülüğünün devamının gerekli olup olmadığı en geç dört aylık aralıklarla değerlendirilir.

CMK 110/A kapsamında ise suçun niteliğine, görevli mahkemeye ve diğer kanuni koşullara göre azami süreler öngörülmüştür.

Ancak her adli kontrol tedbirinin belirli bir süre geçtikten sonra kendiliğinden ve herhangi bir işlem yapılmaksızın sona ereceği düşünülmemelidir.

Somut dosyada tedbirin başlangıç tarihi, uygulanma süresi ve ilgili yargı kararları incelenmelidir.

9. Adli Kontrol Şartlarına Uyulmazsa Ne Olur?

Adli kontrol yükümlülüklerinin isteyerek ihlal edilmesi ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir.

CMK’nın 112. maddesi uyarınca adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında kanuni koşullar çerçevesinde tutuklama kararı verilebilir.

Örneğin imza yükümlülüğünün yerine getirilmemesi veya yurt dışı çıkış yasağının ihlal edilmesi durumunda ilgili yargı mercii tarafından değerlendirme yapılabilir.

Bu nedenle adli kontrolün kaldırılması için başvuruda bulunulmuş olması, mevcut yükümlülüklerin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

Kaldırma veya değiştirme kararı verilinceye kadar yürürlükteki yükümlülüklere uyulmalıdır.

10. Adli Kontrol Kaldırma Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Adli kontrolün kaldırılması için hazırlanacak dilekçe, dosyanın özelliklerine uygun hukuki gerekçeler içermelidir.

Başvuruda şu hususlara yer verilebilir:

1. Soruşturma veya kovuşturma dosyasının bilgileri.
2. Adli kontrol kararının tarihi ve kapsamı.
3. Uygulanan yükümlülüğün niteliği.
4. Tedbirin kaldırılmasını gerektiren hukuki ve fiilî nedenler.
5. Dosyadaki delillerin mevcut durumu.
6. Kişinin yükümlülüğe uyduğunu gösteren belgeler.
7. Talebi destekleyen diğer belgeler.
8. Adli kontrolün kaldırılması veya değiştirilmesi talebi.

Başvurunun dayanakları belirlenirken tedbirin uygulanmasına neden olan koşullar ile mevcut koşullar karşılaştırılmalıdır.

Özellikle kişinin iş yaşamına, sağlık durumuna veya ailevi sorumluluklarına ilişkin iddiaların belgelerle desteklenmesi faydalı olabilir.

11. Aydın, Kuşadası, Söke ve Nazilli’de Adli Kontrolün Kaldırılması

Aydın ve çevresinde yürütülen ceza soruşturmalarında adli kontrolün kaldırılması, değiştirilmesi ve adli kontrol kararlarına itiraz bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

Aydın merkez, Efeler, Kuşadası, Söke, Nazilli, Didim, Germencik, Çine ve İncirliova’da yürütülen dosyalarda başvuru yapılacak yargı mercii, soruşturma veya kovuşturmanın aşamasına göre belirlenir.

Özellikle ticari faaliyetler nedeniyle yurt dışına çıkması gereken kişiler, çalışma koşulları nedeniyle imza yükümlülüğünde değişiklik isteyenler ve ev hapsi altında bulunan kişiler bakımından somut koşulların değerlendirilmesi önemlidir.

12. Sıkça Sorulan Sorular

Adli kontrol kararı kaç günde kaldırılır?

CMK 111 kapsamında yapılan kaldırma talebi üzerine hâkim veya mahkeme, Cumhuriyet savcısının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar verebilir. Ancak başvurunun kabul edileceği garanti değildir.

İmza yükümlülüğü tamamen kaldırılabilir mi?

Evet. Kanuni koşulların oluşması hâlinde imza yükümlülüğünün tamamen kaldırılması veya değiştirilmesi mümkündür.

Haftada üç gün imza vermek zorundayım. Bu süre azaltılabilir mi?

Dosyanın koşullarına göre imza sıklığının azaltılması veya yükümlülüğün değiştirilmesi talep edilebilir.

Yurt dışı çıkış yasağı geçici olarak kaldırılabilir mi?

Kanuni şartların bulunması hâlinde belirli bir seyahat için geçici muafiyet talep edilebilir. Talep hakkında ilgili yargı mercii karar verir.

Ev hapsi imza yükümlülüğüne çevrilebilir mi?

Somut dosyanın koşulları uygun olduğunda ev hapsinin daha hafif bir adli kontrol tedbiriyle değiştirilmesi istenebilir.

Adli kontrol kaldırma talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Ret kararına karşı kanuni koşullar çerçevesinde itiraz yolu değerlendirilebilir. Tedbirin devamını etkileyen yeni gelişmeler bulunması hâlinde yeniden kaldırma talebinde bulunulması da gündeme gelebilir.

Adli kontrol kaldırma talebi için avukat gerekli mi?

Şüpheli veya sanık, kanuni koşullar çerçevesinde başvurusunu kendisi yapabilir. Ancak kararın gerekçelerinin ve dosyadaki delillerin hukuken değerlendirilmesi için avukat yardımından yararlanılması mümkündür.

13. Adli Kontrolün Kaldırılması İçin Hukuki Yardım

Hakkınızda uygulanan imza yükümlülüğü, yurt dışı çıkış yasağı veya ev hapsinin kaldırılmasını ya da değiştirilmesini istiyorsanız dosyanızdaki mevcut hukuki durumun değerlendirilmesi önemlidir.

Adli kontrol kararına itiraz, yükümlülüklerin değiştirilmesi ve tedbirlerin kaldırılması taleplerinde izlenecek hukuki yol, soruşturma veya kovuşturmanın özelliklerine göre farklılık gösterebilir.

Av. Orçun Akbulut, Aydın’da ceza hukuku kapsamında adli kontrol kararlarına itiraz, adli kontrolün kaldırılması ve değiştirilmesi konularında hukuki hizmet sunmaktadır.

İletişim: www.orcunakbulut.av.tr

Av. Orçun Akbulut

Aydın / Efeler

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyaya ilişkin bireysel hukuki değerlendirme yerine geçmez.