Hakkınızda verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmiş ve bu karara karşı kanun yararına bozma yoluna başvurulmasını talep etmiş olabilirsiniz.
Ancak Adalet Bakanlığının talebiniz üzerine kanun yararına bozma sürecini başlatmaması veya Yargıtayın bozma istemini reddetmesi durumunda hangi hukuki seçeneklerin bulunduğu önemli bir sorudur.
Kanun yararına bozma talebinin reddedilmesi, her durumda kesinleşmiş mahkûmiyet hakkında başka hiçbir hukuki inceleme yapılamayacağı anlamına gelmez.
Ancak başvurulabilecek diğer yolların kendilerine özgü koşulları vardır.
1. Kanun Yararına Bozma Nedir?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesinde düzenlenen kanun yararına bozma, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hâkim veya mahkeme kararlarındaki hukuka aykırılıkların giderilmesine yönelik olağanüstü bir kanun yoludur.
Adalet Bakanlığı, kanuni koşulların bulunduğunu değerlendirdiğinde hukuka aykırılık nedenlerini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, bozma istemini ilgili Yargıtay ceza dairesine iletir.
Bu yol, tarafların doğrudan Yargıtayda açabilecekleri yeni bir temyiz incelemesi değildir.
2. Adalet Bakanlığı Kanun Yararına Bozma Talebini Reddederse Ne Olur?
Adalet Bakanlığına yapılan başvurunun uygun görülmemesi durumunda CMK 309 kapsamında kanun yararına bozma süreci başlatılmayabilir.
Bu durumda öncelikle başvuruya verilen cevabın ve ileri sürülen hukuka aykırılıkların incelenmesi gerekir.
Özellikle kararın istinaf veya temyiz incelemesinden geçip geçmediği belirlenmelidir.
Çünkü CMK 309’un uygulanabilmesi için kararın bu incelemelerden geçmeksizin kesinleşmiş olması gerekir.
Adalet Bakanlığının başvuruyu uygun görmemesi, hükümlüye doğrudan Yargıtayda aynı bozma istemini ileri sürme yetkisi vermez.
3. Yargıtay Kanun Yararına Bozma İstemini Reddederse Ne Yapılabilir?
Yargıtayın ilgili ceza dairesi, ileri sürülen hukuka aykırılık nedenlerini yerinde görmeyerek bozma istemini reddedebilir.
Bu durumda ret kararının kapsamı ve gerekçesi incelenmelidir.
CMK 309 kapsamında verilen ret kararı, hükümlüye kendiliğinden yeni bir temyiz hakkı sağlamaz.
Aynı hukuka aykırılık iddialarının başka bir kanun yolunda yeniden ileri sürülüp sürülemeyeceği ise ilgili yolun koşullarına bağlıdır.
4. Kanun Yararına Bozma Reddedilirse Yargılamanın Yenilenmesi İstenebilir mi?
Evet. CMK 311’de öngörülen bağımsız bir yargılamanın yenilenmesi nedeninin bulunması hâlinde başvuru yapılabilir.
Ancak kanun yararına bozma talebinin reddedilmesi, tek başına yargılamanın yenilenmesi sebebi değildir.
Örneğin kesinleşmiş mahkûmiyet kararından sonra ortaya çıkan ve CMK 311/1-e’deki koşulları taşıyan yeni deliller, yargılamanın yenilenmesi bakımından değerlendirilebilir.
Başvurunun kabulü için ilgili kanun maddesinde öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir.
5. Yeni Delil Ortaya Çıkarsa Ne Yapılır?
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararından sonra ortaya çıkan yeni deliller, yargılamanın yenilenmesi bakımından önem taşıyabilir.
Ancak yeni olduğu ileri sürülen her belge veya tanık anlatımı, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmez.
Delilin hükmün sonucunu değiştirebilecek nitelikte olması gerekir.
Yeni delilin önceki delillerle birlikte değerlendirilmesi sonucunda beraat veya daha hafif cezayı gerektiren bir kanun hükmünün uygulanması ihtimali, CMK 311/1-e bakımından incelenmelidir.
6. Kanun Yararına Bozma Reddedilirse Anayasa Mahkemesine Başvurulabilir mi?
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, olağanüstü kanun yollarından farklı koşullara tabidir.
Kanun yararına bozma talebinin reddedilmiş olması, kendiliğinden yeni bir bireysel başvuru süresi başlatmaz.
Bireysel başvuru bakımından olağan başvuru yollarının tüketilmesi, başvuru süresi ve ileri sürülen temel hak ihlalinin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle kesinleşmiş mahkûmiyet kararından sonra olağanüstü kanun yollarına başvurulmasının, bireysel başvuru süresini kendiliğinden yeniden başlatmadığı dikkate alınmalıdır.
7. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına Başvurulabilir mi?
CMK 310, kanun yararına bozma bakımından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına belirli hâllerle sınırlı olarak resen başvuru yetkisi tanımaktadır.
Bu yetki, CMK 309/4-d kapsamında cezanın kaldırılması veya daha hafif ceza verilmesini gerektiren hâllerle sınırlıdır.
Ayrıca Adalet Bakanlığının CMK 309 kapsamında başvuru yapmış olması durumunda CMK 310/2 hükmü dikkate alınmalıdır.
Bu düzenleme, hükümlüye Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığını bozma isteminde bulunmaya zorlama hakkı vermez.
8. CMK 308 ve CMK 308/A Başvuruları Yapılabilir mi?
CMK 308, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Yargıtay ceza dairesi kararlarına karşı itiraz yetkisini düzenlemektedir.
CMK 308/A ise bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı itiraz yetkisine ilişkindir.
Bu yolların uygulanabilirliği, kesinleşmiş kararın hangi yargı merciinden geçtiğine ve ilgili kanuni koşullara bağlıdır.
Kanun yararına bozma talebinin reddedilmesi, CMK 308 veya 308/A kapsamında kendiliğinden yeni bir başvuru hakkı doğurmaz.
Bu nedenle kesinleşme sürecinin ve kararın hangi yargı mercilerince incelendiğinin belirlenmesi gerekir.
9. Kanun Yararına Bozma Başvurusu İnfazı Durdurur mu?
Kanun yararına bozma başvurusu yapılması, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünün infazını kendiliğinden durdurmaz.
Hükümlünün ceza infaz kurumunda bulunması durumunda, başvurulabilecek hukuki yollar ve infaza ilişkin koşullar ayrıca değerlendirilmelidir.
Yargılamanın yenilenmesi bakımından CMK 312’de düzenlenen infazın geri bırakılması veya durdurulması imkânı, kendi kanuni şartlarına tabidir.
10. Sık Sorulan Sorular
Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma talebimi reddetti. Tekrar başvurabilir miyim?
Yeni veya farklı hukuka aykırılık gerekçelerinin bulunması durumunda başvurunun yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Ancak tekrar başvuru yapılması, talebin kabul edileceği anlamına gelmez.
Kanun yararına bozma reddedilirse ceza kesinleşir mi?
Kanun yararına bozma, zaten kesinleşmiş kararlar bakımından gündeme gelir. Ret kararı, mevcut kesinleşmiş hükmü kendiliğinden değiştirmez.
Kanun yararına bozma yerine yeniden yargılama istenebilir mi?
CMK 311 kapsamında bağımsız bir yenileme nedeninin bulunması hâlinde yargılamanın yenilenmesi talep edilebilir.
Yargıtayın onadığı karar için kanun yararına bozma istenebilir mi?
CMK 309, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş kararlar bakımından uygulanır. Temyiz incelemesinden geçmiş kararlar için bu hüküm kapsamında başvuru yapılamaz.
11. Aydın’da Kanun Yararına Bozma ve Kesinleşmiş Ceza Dosyaları
Aydın, Efeler, Kuşadası, Söke, Nazilli ve Didim’de kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarına karşı olağanüstü kanun yollarına başvurmayı düşünen kişilerin, öncelikle dosyanın kesinleşme sürecini incelemesi gerekir.
Özellikle kanun yararına bozma, yargılamanın yenilenmesi ve Cumhuriyet başsavcılıklarının itiraz yetkileri birbirinden farklı koşullara tabidir.
Başvurunun hangi hukuki nedene dayandırılacağı, kararın niteliğine ve dosyanın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Av. Orçun Akbulut
Aydın / Efeler
Hukuki danışmanlık hizmetleri ücrete tabidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir.