Kira Uyarlama Davası Nasıl Açılır? 5 Yıl Dolmadan Kira Artırılabilir mi? (2026)

Son yıllarda konut ve işyeri kiralarında yaşanan artışlar, kiraya verenler ile kiracılar arasında önemli uyuşmazlıklara neden olmaktadır. Özellikle uzun süre önce kiraya verilen taşınmazların kira bedellerinin güncel piyasa koşullarının altında kalması, ev sahiplerinin kira uyarlama davası açarak kira bedelini artırıp artıramayacakları sorusunu gündeme getirmektedir.

Peki, kira sözleşmesinin üzerinden beş yıl geçmeden kira artırılabilir mi? Kira uyarlama davası ile kira tespit davası arasındaki fark nedir? Ev sahibi, enflasyonun yükselmesini gerekçe göstererek kira bedelinin yeniden belirlenmesini isteyebilir mi?

Bu soruların cevapları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 138, 344 ve 345. maddeleri ile Yargıtay’ın güncel içtihatları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Özellikle Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 30 Mart 2026 tarihli, 2026/1213 Esas ve 2026/1751 Karar sayılı kararı, kira uyarlama davaları bakımından önemli bir hukuki ayrım ortaya koymuştur.

1. Kira Uyarlama Davası Nedir?

Kira uyarlama davası, kira sözleşmesinin kurulmasından sonra meydana gelen olağanüstü gelişmeler nedeniyle sözleşmenin mevcut şartlarla sürdürülmesinin taraflardan biri bakımından dürüstlük kuralına aykırı ölçüde ağırlaşması hâlinde, sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasının talep edildiği davadır.

Kira uyarlamasının genel hukuki dayanağı Türk Borçlar Kanunu’nun 138. maddesidir.

Bu madde, aşırı ifa güçlüğü başlığını taşımaktadır.

Kural olarak sözleşmeler, tarafların kararlaştırdığı koşullarla uygulanır. Ancak sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan, taraflarca öngörülemeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durumlar, sözleşmenin mevcut şartlarla uygulanmasını dürüstlük kuralına aykırı hâle getirebilir.

Bu gibi durumlarda kanuni şartlar mevcutsa sözleşmenin uyarlanması istenebilir.

Bununla birlikte kira sözleşmeleri bakımından TBK 138 hükmü değerlendirilirken, kira bedelinin belirlenmesini özel olarak düzenleyen TBK 344 hükmü göz ardı edilemez.

2. Beş Yıl Dolmadan Kira Uyarlama Davası Açılabilir mi?

Bu soruya her durumda evet veya hayır şeklinde cevap vermek doğru değildir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında, kira bedelinin olağan ekonomik gelişmeler ve emsal kira artışları nedeniyle yeniden belirlenmesi TBK 344 kapsamında düzenlenmiştir.

TBK 344/3 uyarınca emsal kira bedellerinin dikkate alındığı beş yıllık kira tespiti mekanizması, kanunda belirtilen dönemlerde uygulanır.

Dolayısıyla kira sözleşmesinin üzerinden henüz beş yıl geçmemiş olması, ev sahibine yalnızca emsal kiraların yükseldiğini ileri sürerek TBK 138 kapsamında kira bedelini serbestçe artırma hakkı vermez.

Buna karşılık, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan ve TBK 138’in bütün şartlarını karşılayan olağanüstü bir gelişme nedeniyle sözleşmenin işlem temeli çökmüşse, uyarlama talebi gündeme gelebilir.

Önemli olan yalnızca kira sözleşmesinin kaç yıllık olduğu değil, uyarlama talebinin hangi hukuki ve fiilî sebeplere dayandığıdır.

3. Yargıtay’ın 2026 Tarihli Kira Uyarlama Kararı Ne Diyor?

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 30.03.2026 tarihli, 2026/1213 Esas ve 2026/1751 Karar sayılı kararıyla bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ve uygulama uyuşmazlığını gidermiştir.

Kararda, konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK 344 kapsamında değerlendirilmesi gereken olağan kira artışlarının, emsal kira bedellerinin ve ekonomik değişimlerin aynı zamanda TBK 138 kapsamında bağımsız uyarlama sebebi olarak kullanılamayacağı kabul edilmiştir.

Bunun gerekçesi, kira bedelinin belirlenmesine ilişkin özel düzenlemenin genel uyarlama hükmü aracılığıyla etkisiz hâle getirilmesinin önlenmesidir.

Buna karşılık Yargıtay, tarafların sözleşmenin kuruluşunda öngöremedikleri ve öngörmeleri de beklenemeyen olağanüstü olaylar nedeniyle işlem temelinin çökmesi hâlinde TBK 138 kapsamında uyarlama imkânının tamamen ortadan kalkmadığını da açıklamıştır.

Bu nedenle söz konusu karar, kira uyarlama davalarının tümüyle yasaklandığı anlamına gelmemektedir.

Kararın ortaya koyduğu temel ayrım şudur:

Kira bedelinin piyasaya göre düşük kalması başka, sözleşmenin olağanüstü koşullar nedeniyle mevcut şartlarla sürdürülmesinin çekilmez hâle gelmesi başka bir hukuki meseledir.

4. Kira Uyarlama Davası ile Kira Tespit Davası Arasındaki Fark Nedir?

Kira uyarlama davası ile kira tespit davası uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.

Oysa bu iki davanın hukuki dayanakları ve koşulları farklıdır.

Kira tespit davası, Türk Borçlar Kanunu’nun 344 ve 345. maddelerine dayanır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira döneminde uygulanacak kira bedelinin kanuni ölçütlere göre belirlenmesini amaçlar.

Kira uyarlama davası ise TBK 138 kapsamında, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü koşullar nedeniyle sözleşmenin değişen şartlara uyarlanmasını amaçlar.

Kira tespit davasında emsal kira bedelleri, TÜFE değişim oranları, kiralananın durumu ve hakkaniyet gibi ölçütler dikkate alınır.

Uyarlama davasında ise öncelikle aşırı ifa güçlüğü koşullarının oluşup oluşmadığı incelenir.

Kira uyarlama davası, beş yıllık kira tespit süresini aşmak için kullanılabilecek genel bir alternatif değildir.

5. Ev Sahibi Kira Bedeli Düşük Kaldığı İçin Uyarlama Davası Açabilir mi?

Bir taşınmazın kira bedelinin güncel piyasa koşullarına göre düşük kalması, tek başına TBK 138 kapsamında uyarlama yapılmasını gerektirmez.

Örneğin 2024 yılında aylık 10.000 TL bedelle kiraya verilen bir konutun çevresindeki benzer taşınmazların 2026 yılında 30.000 TL bedelle kiralanması, ev sahibinin kira uyarlama davasını mutlaka kazanacağı anlamına gelmez.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu tür piyasa farklılıkları, esas olarak TBK 344 kapsamında değerlendirilir.

Kira sözleşmesinin beşinci yılını doldurmasıyla gündeme gelen emsal kira bedeline göre tespit mekanizması da bu özel düzenlemenin parçasıdır.

Bu nedenle dava açılmadan önce, kira bedelinin yalnızca emsal piyasaya göre düşük kalıp kalmadığı ile sözleşmenin işlem temelini etkileyen olağanüstü bir olayın bulunup bulunmadığı birbirinden ayrılmalıdır.

6. Enflasyon Nedeniyle Kira Uyarlama Davası Açılabilir mi?

Enflasyonun yükselmesi, paranın satın alma gücünün azalması ve çevredeki kira bedellerinin artması, tek başına kira uyarlama davasının kabulünü gerektirmez.

Yargıtay’ın 2026 tarihli uyuşmazlığın giderilmesi kararı da bu ayrımı açıkça ortaya koymaktadır.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira artışlarının belirlenmesi için TBK 344 kapsamında özel bir düzenleme bulunmaktadır.

Dolayısıyla enflasyon gerekçesiyle doğrudan TBK 138’e başvurulması, bu özel düzenlemenin dolanılması sonucunu doğuramaz.

Ancak enflasyondan farklı olarak, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü bir olayın taraflardan biri bakımından aşırı ifa güçlüğü oluşturduğu somut delillerle ortaya konulursa ayrıca değerlendirme yapılabilir.

7. Hangi Olağanüstü Durumlarda Kira Uyarlaması İstenebilir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 138. maddesi kapsamında uyarlama talep edilebilmesi için yalnızca ekonomik zorluk yaşanması yeterli değildir.

Kanunda aranan şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Özellikle şu koşullar önem taşır:

  • Sözleşmenin kurulmasından sonra olağanüstü bir durum ortaya çıkmalıdır.
  • Bu durum, sözleşme kurulurken öngörülmemiş ve öngörülmesi de beklenmemiş olmalıdır.
  • Olağanüstü gelişme, uyarlama isteyen taraftan kaynaklanmamalıdır.
  • Mevcut şartlarda ifanın istenmesi dürüstlük kuralına aykırı düşecek ölçüde ağırlaşmalıdır.
  • Borç henüz ifa edilmemiş veya aşırı ifa güçlüğünden doğan haklar saklı tutularak ifa edilmiş olmalıdır.

Deprem, savaş, ağır ekonomik kriz veya salgın hastalık gibi olaylar somut koşullara göre uyarlama tartışmasını gündeme getirebilir.

Ancak bu olayların meydana gelmiş olması dahi tek başına davanın kabulü için yeterli değildir.

Olayın kira sözleşmesine etkisi, tarafların ekonomik dengesi ve sözleşmenin mevcut şartlarla sürdürülmesinin neden aşırı derecede güçleştiği ortaya konulmalıdır.

8. İşyeri Kiralarında Uyarlama Davası Açılabilir mi?

Evet. TBK 138 hükmünün şartları mevcutsa işyeri kira sözleşmeleri bakımından da uyarlama talep edilebilir.

Özellikle uzun süreli ticari kira sözleşmelerinde sözleşmenin kuruluşundan sonra ortaya çıkan olağanüstü olayların ticari faaliyete etkisi önem taşıyabilir.

Ancak kiracının ticari faaliyetinden beklediği kazancı elde edememesi veya işlerinin kötü gitmesi, her durumda aşırı ifa güçlüğü oluşturmaz.

Ticari hayatın olağan riskleri ile öngörülemeyen olağanüstü gelişmeler birbirinden ayrılmalıdır.

Ayrıca çatılı işyeri kiralarında TBK 344 hükmünün özel düzenleme niteliği göz önünde tutulmalıdır.

9. Kiracı Kira Bedelinin Düşürülmesi İçin Uyarlama Davası Açabilir mi?

Kira uyarlama davası yalnızca kiraya verenin başvurabileceği bir dava değildir.

TBK 138’in şartlarının oluşması hâlinde kiracı da sözleşmenin değişen koşullara uyarlanmasını isteyebilir.

Örneğin olağanüstü bir gelişmenin kiralananın sözleşmede öngörülen kullanımını ciddi biçimde etkilediği durumlarda uyarlama ihtimali değerlendirilebilir.

Ancak burada da olayın niteliğine göre kiralananın ayıplarına ilişkin hükümler, kira bedelinin indirilmesi veya başka özel hukuki yolların uygulanması gerekebilir.

Bu nedenle kiracının talebinin doğrudan TBK 138’e mi yoksa başka bir kanuni düzenlemeye mi dayanacağı ayrıca belirlenmelidir.

10. Kira Uyarlama Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Evet. Kira ilişkisinden kaynaklanan ve arabuluculuğa elverişli uyuşmazlıklarda, kanunda öngörülen istisnalar dışında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/B maddesi, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuğu düzenlemektedir.

Kira uyarlama davaları bakımından da dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.

Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar kira bedeli, artış koşulları ve sözleşmenin gelecekteki uygulanma şekli konusunda anlaşmaya varabilir.

Anlaşma sağlanamaması hâlinde son tutanak düzenlenerek dava yoluna başvurulabilir.

Arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi, davanın usulden reddi sonucunu doğurabilir.

11. Kira Uyarlama Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Kira ilişkisinden doğan uyarlama davalarında görevli mahkeme, kural olarak sulh hukuk mahkemesidir.

Bu husus HMK m.4 kapsamında değerlendirilir.

Yetkili mahkeme bakımından ise HMK’nın genel ve özel yetki hükümleri ile varsa geçerli yetki sözleşmesi dikkate alınmalıdır.

Dava dilekçesinde kira sözleşmesinin tarihi, mevcut kira bedeli, sözleşmenin süresi, uyarlama talebinin gerekçeleri ve somut deliller açıkça gösterilmelidir.

Yalnızca çevredeki emsal kiraların yükseldiğini ileri sürmek, TBK 138 kapsamında açılan bir davanın kabulü için yeterli olmayabilir.

12. Kira Uyarlama Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

Kira uyarlama davalarında deliller, iddia edilen olağanüstü olayın sözleşmeye etkisini ortaya koymalıdır.

Başlıca deliller şunlardır:

  • Kira sözleşmesi ve ek protokoller.
  • Kira ödeme kayıtları.
  • Sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olaylara ilişkin resmî belgeler.
  • İlgili ekonomik ve sektörel veriler.
  • Tarafların sözleşmeden doğan yükümlülüklerini gösteren belgeler.
  • Taşınmazın kullanımına ilişkin teknik raporlar.
  • Gerekli hâllerde bilirkişi incelemesi.
  • Hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller.

Bilirkişi incelemesinin yalnızca güncel rayiç kira bedelini belirlemeye yönelik olması yeterli değildir.

Mahkeme öncelikle TBK 138 kapsamında uyarlama koşullarının oluşup oluşmadığını incelemelidir.

13. Kira Uyarlama Davası Ne Kadar Sürer?

Kira uyarlama davaları için bütün mahkemelerde geçerli sabit bir sonuçlanma süresi bulunmamaktadır.

Davanın süresi; mahkemenin iş yüküne, uyuşmazlığın niteliğine, delillerin kapsamına, bilirkişi incelemesine ve kanun yolu süreçlerine göre değişebilir.

Özellikle uyarlama koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin teknik ve ekonomik değerlendirmeler yargılamanın süresini etkileyebilir.

Bu nedenle davanın belirli bir süre içerisinde mutlaka sonuçlanacağı yönünde kesin bir değerlendirme yapılması doğru değildir.

14. Kira Uyarlama Davası Devam Ederken Hangi Kira Ödenir?

Kira uyarlama davasının açılması, mevcut kira sözleşmesindeki ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Mahkemece aksine hukuki sonuç doğuran bir karar verilmedikçe kiracı, mevcut sözleşme ve kanuni düzenlemeler çerçevesindeki kira ödeme borcunu yerine getirmekle yükümlüdür.

Kiraya verenin uyarlama talebinde bulunması da kiracının tek taraflı olarak talep edilen yeni kira bedelini ödemek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Kira bedelinin hangi tarihten itibaren ve hangi miktarda uyarlanacağı, davanın hukuki niteliğine ve mahkemenin vereceği karara göre belirlenir.

15. Kira Uyarlama Davası ile İlgili Güncel Yargıtay Kararları

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 30.03.2026, 2026/1213 E., 2026/1751 K.

Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ve uygulama uyuşmazlığını giderirken konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK 344 kapsamında kira bedelinin belirlenmesine esas alınan ekonomik değişimlerin, aynı zamanda TBK 138 kapsamında uyarlama gerekçesi yapılamayacağını kabul etmiştir.

Bununla birlikte TBK 138’deki diğer koşulların oluşması hâlinde, sözleşmede kararlaştırılan kira artış oranının uyarlama davasına konu olabileceğini belirtmiştir.

Bu karar, özellikle beş yıllık süre dolmadan emsal kira artışlarına dayanılarak açılacak davalar bakımından önem taşımaktadır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2025/2958 E., 2026/118 K.

Yargıtay, uyarlama davasında bilirkişi raporunun ve mahkeme gerekçesinin uyarlamaya özgü koşulları değerlendirmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Mahkemenin yalnızca kira tespit davasına benzer bir değerlendirmeyle sonuca ulaşmasını yeterli görmemiş; uyarlama koşullarının oluşup oluşmadığının somut verilerle incelenmesi gerektiğine işaret etmiştir.

Bu karar, uyarlama davasında doğru hukuki nitelendirmenin ve yeterli bilirkişi incelemesinin önemini göstermektedir.

16. Kira Uyarlama Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

5 yıl dolmadan kira bedeli rayice yükseltilebilir mi?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında yalnızca emsal kiraların yükselmesi gerekçesiyle beş yıllık kira tespit mekanizması dolanılarak TBK 138 kapsamında rayiç kira bedeline geçilmesi kural olarak mümkün değildir.

Kira uyarlama davası her zaman açılabilir mi?

TBK 138 bakımından belirleyici olan, aşırı ifa güçlüğü koşullarının oluşmasıdır. Ancak talebin hangi döneme etkili olacağı, ifa edilmiş borçlar, hakların saklı tutulması ve diğer usul hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kira uyarlama davasında enflasyon yeterli midir?

Hayır. Olağan kira artışları ve ekonomik değişimler bakımından TBK 344 özel düzenleme niteliğindedir.

Ev sahibi kira uyarlama davası açarsa kiracı tahliye edilir mi?

Kira uyarlama davasının açılması, tek başına tahliye sebebi oluşturmaz. Tahliye için kanunda öngörülen ayrı koşulların gerçekleşmesi gerekir.

Kiracı kira uyarlama davası açabilir mi?

Evet. TBK 138’in şartları mevcutsa kiracı da uyarlama talebinde bulunabilir.

Kira uyarlama davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. Kira ilişkisinden kaynaklanan bu tür uyuşmazlıklarda, dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanır.

Kira uyarlama davasında bilirkişi raporu alınır mı?

Uyuşmazlığın niteliğine göre bilirkişi incelemesi yapılabilir. Ancak bilirkişi raporunun uyarlama koşullarını değerlendirmeye elverişli olması gerekir.

17. Sonuç: Kira Uyarlama Davası Beş Yıllık Süreyi Aşmanın Kolay Bir Yolu Değildir

Kira uyarlama davaları, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü gelişmeler nedeniyle sözleşmenin mevcut koşullarla sürdürülmesinin aşırı derecede güçleştiği durumlarda başvurulabilecek önemli bir hukuki yoldur.

Ancak kira bedelinin güncel piyasa koşullarının altında kalması veya çevredeki emsal kiraların yükselmesi, tek başına uyarlama davasının kabulünü gerektirmez.

Özellikle Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 30 Mart 2026 tarihli kararı, TBK 344 kapsamında değerlendirilmesi gereken olağan ekonomik gelişmelerin TBK 138 aracılığıyla ayrı bir uyarlama sebebine dönüştürülemeyeceğini ortaya koymuştur.

Bu nedenle kira bedelinin artırılmasını isteyen kiraya verenin öncelikle kira sözleşmesinin süresini, kira tespit davası koşullarını ve varsa olağanüstü uyarlama sebeplerini değerlendirmesi gerekir.

Beş yıllık süre dolmadan kira uyarlaması talep edilmesi tamamen imkânsız değildir. Ancak böyle bir talebin kabulü için yalnızca kira bedelinin düşük kalması değil, TBK 138’deki istisnai koşulların somut olayda gerçekleşmiş olması gerekir.

Aydın, Efeler, Nazilli, Söke, Kuşadası, Didim ve çevre illerde konut ve işyeri kira sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, yanlış hukuki sebebe dayanılarak dava açılmasının önüne geçilmesi bakımından kira tespit davası ile kira uyarlama davasının birbirinden ayrılması önem taşımaktadır.

Av. Orçun Akbulut

Kira Hukuku ve Kira Uyuşmazlıkları

Bu Sayfadaki İçeriği KOPYALAYAMAZSNIZ !!!