Bir babanın sağlığında evini, arsasını, tarlasını veya başka bir taşınmazını çocuklarından yalnızca birine devretmesi aileler arasında en sık karşılaşılan miras uyuşmazlıklarından biridir. Özellikle tapuda satış yapılmış görünmesine rağmen gerçekte herhangi bir para ödenmemişse, diğer çocukların mirastan mahrum bırakılması amacıyla işlem yapıldığı düşünülüyorsa önemli bir hukuki sorun ortaya çıkar.

Ancak baba sağlığında malını bir çocuğuna verirse yapılan her devir kendiliğinden geçersiz değildir. Bir kimse kural olarak sağlığında malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Asıl mesele, tapuda gösterilen işlemin gerçek olup olmadığı ve miras bırakanın asıl amacının diğer mirasçılardan mal kaçırmak olup olmadığıdır.

Bu nedenle baba tarafından bir çocuğa yapılan taşınmaz devrinin iptal edilip edilemeyeceği; tapudaki işlem türü, satış bedeli, alıcının ekonomik durumu, aile ilişkileri, miras bırakanın başka mallarının bulunup bulunmadığı ve işlemin gerçekleştirildiği dönemdeki koşullar birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Baba Malını İstediği Çocuğuna Verebilir mi?

Kural olarak bir kişi hayattayken sahibi olduğu malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Dolayısıyla baba evini, arsasını veya tarlasını çocuklarından birine gerçekten satabilir. Bir çocuğuna karşılıksız kazandırmada bulunması da tek başına hukuka aykırı değildir.

Fakat burada iki farklı durum birbirinden ayrılmalıdır.

Birinci durumda gerçek bir satış vardır. Çocuk taşınmazın bedelini gerçekten ödemiş ve baba da gerçek bir satış iradesiyle taşınmazını devretmiştir.

İkinci durumda ise tapuda satış gösterilmesine rağmen gerçekte satış yoktur. Baba taşınmazı gerçekte bağışlamakta fakat diğer mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla işlemi tapuda satış şeklinde göstermektedir.

İşte ikinci ihtimal muris muvazaası uyuşmazlığının temelini oluşturabilir.

Tapuda Satış Gösterilmesi Tek Başına Yeterli Değildir

Uygulamada mirastan mal kaçırma iddialarının önemli bir bölümünde tapu kayıtlarında işlem “satış” olarak görülür.

Fakat mahkeme yalnızca tapu senedinde “satış” yazmasına bakarak karar vermez.

Örneğin baba milyonlarca lira değerindeki bir taşınmazı ekonomik gücü bulunmayan çocuğuna devretmişse şu sorular önem kazanacaktır:

Çocuk satış bedelini nereden bulmuştur?

Ödeme banka aracılığıyla mı yapılmıştır?

Satış tarihinde alıcının düzenli geliri veya birikimi var mıdır?

Tapuda gösterilen bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasında ciddi fark bulunmakta mıdır?

Babanın taşınmazı satmasını gerektiren ekonomik bir ihtiyacı var mıdır?

Baba satıştan sonra taşınmazı kullanmaya devam etmiş midir?

Diğer çocuklarla baba arasındaki ilişkiler nasıldır?

Babanın başka taşınmazları bulunmakta mıdır?

Bu soruların cevapları, görünürdeki satışın gerçek bir satış mı yoksa mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yapılmış muvazaalı bir işlem mi olduğunun belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Baba Evini Bir Çocuğuna Devrederse Diğer Çocuklar Tapuyu İptal Ettirebilir mi?

Şartları bulunuyorsa mümkündür.

Miras bırakanın gerçek amacı diğer mirasçılarını miras hakkından mahrum bırakmak ise ve tapuda satış olarak gösterilen işlem gerçekte bağış niteliğindeyse, mirasçılar muris muvazaasına dayanarak tapu iptal ve tescil davası açabilir.

Ancak “Babam evi kardeşime verdi, o halde tapu iptal edilir.” şeklinde otomatik bir sonuç bulunmamaktadır.

Davayı açan mirasçının muvazaa iddiasının dayanaklarını ortaya koyması gerekir. Mahkeme de işlemin yapıldığı tarihteki koşulları ve tarafların gerçek iradesini araştırır.

Bu nedenle her dosya kendi somut özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Babanın Evini Oğluna veya Kızına Devretmesi Arasında Fark Var mı?

Hukuken temel değerlendirme değişmez.

Taşınmazın oğula, kıza veya başka bir mirasçıya devredilmiş olması tek başına muvazaanın varlığını göstermez. Önemli olan devrin arkasındaki gerçek iradedir.

Örneğin baba uzun yıllar kendisine bakan çocuğuna taşınmazını devretmiş olabilir. Bunun karşılığında bakım görmüş olması, somut olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Buna karşılık hiçbir ekonomik gücü bulunmayan çocuğa yüksek değerli taşınmazların kısa süre içerisinde satış gibi gösterilerek devredilmesi ve herhangi bir ödeme izine rastlanmaması farklı bir değerlendirmeyi gerektirebilir.

Baba Sağlığında Malını Bir Çocuğuna Verirse Dava Ne Zaman Açılır?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası bakımından önemli hususlardan biri, dava hakkının miras bırakanın ölümünden sonra gündeme gelmesidir.

Çünkü muris muvazaasına dayalı talep mirasçılık sıfatıyla ileri sürülmektedir.

Dolayısıyla baba hayattayken diğer çocukların yalnızca ileride kendilerine daha az miras kalacağı gerekçesiyle muris muvazaasına dayanarak tapu iptal ve tescil istemeleri kural olarak mümkün değildir.

Miras bırakanın ölümünden sonra ise mirasçılar somut işlemin niteliğine göre dava hakkını değerlendirebilirler.

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?

Bu davaların en önemli kısmı ispattır.

Çünkü çoğu olayda muvazaayı açıkça gösteren bir belge bulunmaz. Baba ile taşınmazı devralan çocuk arasında “diğer çocuklardan mal kaçırmak amacıyla bu işlemi yapıyoruz” şeklinde bir belge düzenlenmesi hayatın olağan akışına uygun değildir.

Bu nedenle mahkemeler olayın tamamını değerlendirir.

Özellikle;

• taşınmazın devir tarihindeki gerçek değeri,
• tapuda gösterilen satış bedeli,
• alıcının ekonomik ve sosyal durumu,
• banka kayıtları,
• tarafların gelirleri,
• satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği,
• miras bırakanın paraya ihtiyacının bulunup bulunmadığı,
• aile içi ilişkiler,
• miras bırakanın diğer çocuklarıyla ilişkisi,
• taşınmazın devirden sonra kim tarafından kullanıldığı,
• miras bırakanın başka malvarlığının bulunup bulunmadığı,
• tanık anlatımları

birlikte önem taşıyabilir.

Bu nedenle baba sağlığında malını bir çocuğuna verirse yalnızca tapu kaydının incelenmesi çoğu zaman yeterli değildir. İşlemin ekonomik ve ailevi arka planının da ortaya çıkarılması gerekir.

Satış Bedelinin Bankadan Ödenmemesi Davayı Kazandırır mı?

Tek başına kazandırmaz ancak önemli bir delil olabilir.

Özellikle yüksek değerli taşınmazlarda satış bedelinin nasıl ödendiği ciddi önem taşır.

Taşınmazı devralan çocuk satış tarihinde taşınmazı satın alabilecek ekonomik güce sahip değilse ve ödeme yaptığına ilişkin herhangi bir banka kaydı veya başka somut veri bulunmuyorsa muvazaa iddiası güçlenebilir.

Bununla birlikte her olayda ödemenin mutlaka banka aracılığıyla yapılmış olması gerektiği şeklinde genel bir kuraldan söz edilemez. Mahkeme diğer delilleri de birlikte değerlendirir.

Bu sebeple dava hazırlığında yalnızca tapu kaydının değil, mümkün olduğu ölçüde banka hareketlerinin ve tarafların ekonomik durumlarının da araştırılması önemlidir.

Tapuda Çok Düşük Bedel Gösterilmişse Muvazaa Var mıdır?

Tapudaki bedel ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki ciddi fark da dikkate alınabilecek göstergelerden biridir.

Ancak düşük bedel tek başına muris muvazaasını kanıtlamaz.

Mahkeme satış tarihindeki gerçek piyasa değerini, tapuda gösterilen bedeli, tarafların ekonomik durumlarını ve olayın diğer özelliklerini birlikte değerlendirir.

Örneğin yüksek değerli bir arsanın son derece düşük bir bedelle ekonomik gücü bulunmayan bir çocuğa devredilmesi ve herhangi bir ödeme belgesinin bulunmaması, başka delillerle birlikte değerlendirildiğinde önem kazanabilir.

Baba Malını Bir Çocuğuna Verip Diğer Çocuklarına Hiçbir Şey Bırakmazsa Ne Olur?

Bu durum tek başına bütün işlemleri geçersiz hale getirmez.

Burada yapılan işlemlerin hukuki niteliğinin ayrı ayrı belirlenmesi gerekir.

Tapuda satış olarak gösterilen fakat gerçekte bağış niteliğinde olan işlemlerde muris muvazaası gündeme gelebilir.

Açıkça bağış şeklinde gerçekleştirilen işlemlerde ise muris muvazaasından farklı olarak saklı pay ve tenkis davası hükümlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Dolayısıyla “babam bütün mallarını kardeşime verdi” şeklindeki bir olayda önce tapu kayıtları ve resmi senetler incelenmeli; her taşınmazın hangi tarihte ve hangi hukuki işlemle devredildiği belirlenmelidir.

Muris Muvazaası Davası ile Tenkis Davası Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki dava uygulamada sıkça birbirine karıştırılmaktadır.

Muris muvazaasında görünürdeki işlem ile tarafların gerçek iradesi arasında farklılık bulunmaktadır. En klasik örnek, gerçekte bağışlanmak istenen taşınmazın tapuda satış yapılmış gibi gösterilmesidir.

Tenkis davasında ise hukuken geçerli bir kazandırma bulunmasına rağmen bu kazandırmanın mirasçıların saklı paylarını ihlal edip etmediği tartışılır.

Hangi davanın açılması gerektiği tapu kayıtları ve işlemin gerçek niteliği incelenmeden belirlenmemelidir.

Taşınmaz Kardeşten Başka Bir Kişiye Devredilmişse Ne Olur?

Muvazaa uyuşmazlıklarının daha karmaşık hale geldiği durumlardan biri budur.

Örneğin baba taşınmazı bir çocuğuna devretmiş, çocuk da daha sonra taşınmazı üçüncü bir kişiye satmış olabilir.

Bu durumda ikinci devralanın iyiniyetli olup olmadığı ve Türk Medeni Kanunu’nun tapu siciline güvenin korunmasına ilişkin hükümleri önem kazanabilir.

Dolayısıyla ilk muvazaalı işlemin tespit edilmesi her durumda taşınmazın otomatik olarak mirasçılara döneceği anlamına gelmez.

Özellikle taşınmazın el değiştirdiği dosyalarda tapu kayıtlarının tüm tedavülleriyle incelenmesi gerekir.

Taşınmazın Başkasına Satılmasını Önlemek İçin Tedbir İstenebilir mi?

Dava devam ederken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi uyuşmazlığı daha karmaşık hale getirebilir.

Bu nedenle somut olayın şartları bulunuyorsa dava ile birlikte taşınmazın üçüncü kişilere devrini önlemeye yönelik ihtiyati tedbir talep edilmesi gündeme gelebilir.

Tedbir talebinin kabul edilip edilmeyeceği mahkeme tarafından dosyanın özelliklerine ve HMK hükümlerine göre değerlendirilir.

Özellikle tapu iptal ve tescil davalarında dava açılmadan önce taşınmazın güncel tapu durumunun araştırılması önemlidir.

Baba Sağlığında Malını Bir Çocuğuna Verirse Diğer Çocukların Saklı Payı Korunur mu?

Bu sorunun cevabı işlemin niteliğine göre değişir.

Her mal devri otomatik olarak saklı pay ihlali oluşturmadığı gibi her saklı pay ihlali de muris muvazaası anlamına gelmez.

Öncelikle;

• yapılan işlemin satış mı bağış mı olduğu,
• gerçek satış bedelinin bulunup bulunmadığı,
• miras bırakanın ölüm tarihinde kalan terekenin değeri,
• yapılan karşılıksız kazandırmalar,
• mirasçıların saklı pay oranları

belirlenmelidir.

Bundan sonra muris muvazaası, tenkis veya somut olaya uygun başka bir hukuki talebin bulunup bulunmadığı değerlendirilebilir.

Baba Sağlığında Mallarını Paylaştırmışsa Yine Dava Açılabilir mi?

Miras bırakanın çocukları arasında makul ve dengeli bir paylaşım yapmış olması muris muvazaası değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Örneğin baba bir çocuğuna ev, diğerine tarla, diğerine başka bir ekonomik değer bırakmış olabilir. Böyle bir olay ile bütün önemli taşınmazların tek çocuğa devredildiği olay aynı şekilde değerlendirilemez.

Bu nedenle yalnızca dava konusu taşınmaza değil, miras bırakanın malvarlığının bütününe bakılması gerekir.

Tapu İptal ve Tescil Davasını Kimler Açabilir?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası, miras hakkı ihlal edilen mirasçılar tarafından gündeme getirilebilir.

Davanın doğru kişilere yöneltilmesi de en az davanın hukuki sebebi kadar önemlidir.

Taşınmaz halen ilk devralan kardeş üzerindeyse durum daha sade olabilir. Ancak taşınmaz daha sonra başka kişilere devredilmişse tapu kayıt zincirinin incelenmesi ve mevcut maliklerin hukuki durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Muvazaa Davasında En Büyük Hata Nedir?

Uygulamadaki önemli hatalardan biri yalnızca “Babam kardeşime mal verdi” olgusuna dayanarak dava açılmasıdır.

Muris muvazaası davasında esas mesele, miras bırakanın yaptığı devrin gerçek hukuki ve ekonomik sebebinin ortaya çıkarılmasıdır.

Bu nedenle dava açılmadan önce mümkünse;

tapu kayıtları,

resmi senetler,

taşınmazların devir tarihindeki değerleri,

banka hareketleri,

tarafların ekonomik durumları,

miras bırakanın diğer malvarlığı,

tanıklar,

taşınmazların fiili kullanım durumu

bir bütün halinde değerlendirilmelidir.

Dosyanın başlangıçta doğru kurulması, sonradan ortaya çıkabilecek ispat sorunlarının önlenmesi bakımından önemlidir.

Sonuç: Babanın Tek Çocuğuna Mal Devretmesi Her Zaman Geçerli Değildir

Baba sağlığında malını bir çocuğuna verirse diğer çocukların hiçbir hakkı kalmadığını söylemek doğru değildir. Bunun tam tersine yapılan her devrin mutlaka iptal edileceğini düşünmek de yanlıştır.

Belirleyici olan işlemin gerçek niteliğidir.

Gerçek bir satış mevcutsa, yalnızca diğer çocukların miras payının azalması satışın iptal edilmesi için yeterli olmayabilir.

Buna karşılık tapuda satış gösterilmesine rağmen gerçekte bedelsiz bir devir yapılmış ve işlemin amacı diğer mirasçılardan mal kaçırmak ise muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası gündeme gelebilir.

Özellikle taşınmazın değeri ile satış bedeli arasındaki fark, satış bedelinin ödenip ödenmediği, taşınmazı alan çocuğun ekonomik gücü, banka hareketleri, aile ilişkileri ve miras bırakanın diğer malvarlığı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle babanın sağlığında tek bir çocuğa yaptığı taşınmaz devriyle karşılaşan mirasçıların, dava açmadan önce tapu kayıtlarını ve devir işlemlerini bütün olarak inceletmeleri; muris muvazaası ile tenkis davası arasındaki ayrımı doğru yapmaları önem taşımaktadır.

İlgili İçerikler

Muvazaa Nedeni ile Tapu İptal Davası

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır?

Tapu İptal ve Tescil Davası

Tenkis Davası ve Saklı Pay

Mirasçılardan Mal Kaçırma Nedeniyle Tapu İptali